Bệnh đái tháo đường thai kỳ

530 đã xem

Nhắc đến bệnh lý Đái tháo đường chắc hẳn hầu hết mọi người đều đã nghe tới Đái tháo đường tuýp 1, đái tháo đường tuýp 2. Tuy nhiên, có một dạng đái tháo đường tuýp 3 gần đây đang đặc biệt được các thầy thuốc quan tâm bởi nó không chỉ gây nguy hiểm cho một người mà cả hai người: bà mẹ và em bé. Đái tháo đường tuýp 3 là Đái tháo đường thai kỳ. Vậy đái tháo đường thai kỳ là gì, tại sao nó lại nguy hiểm, có cách gì phòng ngừa bệnh lý này hay không? 

 Bệnh đái tháo đường thai kỳ 1

Kiểm tra đường huyết trong thời kỳ mang thai để phát hiện Đái tháo đường thai kỳ

Những ai có nguy cơ bị đái tháo đường thai kỳ?

Có khoảng 5-6% các phụ nữ mang thai ở Việt nam bị đái tháo đường (ĐTĐ) thai kỳ.

Những người có nguy cơ cao bị ĐTĐ thai kỳ gồm phụ nữ tuổi >35, béo phì trước khi mang thai, đã bị ĐTĐ thai kỳ ở lần mang thai trước, có đường trong nước tiểu, có bố mẹ và/hoặc anh chị em ruột bị ĐTĐ.

Các nguy cơ xảy ra cho mẹ và trẻ sơ sinh khi sản phụ bị ĐTĐ thai kỳ

Nguy cơ cho Mẹ

Các biến chứng trong thời gian mang thai

  • Nhiễm toan máu đe dọa tính mạng cả mẹ và thai nhi
  • Đa ối
  • Sinh non

Các biến chứng lâu dài sau sinh

  • Trở thành đái tháo đường vĩnh viễn
  • Dễ bị mắc các bệnh lý tim mạch hoặc béo phì sau sinh

Nguy cơ cho thai nhi và trẻ sơ sinh

Nguy cơ cho thai nhi và trẻ sơ sinh 1

 Thai nhi có thể bị to do đái tháo đường thai kỳ của mẹ

Các nguy cơ cho thai

  • Các dị tật bẩm sinh: hay gặp là vô sọ, nứt đốt sống, não úng thủy, các dị tật thần kinh khác, dị tật tim, dị tật thận, không có hậu môn.
  • Thai to trên 4000 gram gây khó khăn cho quá trình chuyển dạ.
  • Đa ối có thể gây khó chịu hoặc đau nhiều trước khi đẻ và thường kết hợp với thai to.
  • Thai chậm phát triển trong tử cung liên quan đến sự kém tưới máu cho tử cung, rau thai.
  • Thai chết lưu: ngoài nguyên nhân do dị tật bẩm sinh, nguy cơ gia tăng khi kiểm soát đường máu kém.

Một số nguy cơ ở trẻ sơ sinh

  • Hội chứng suy hô hấp cấp: con của những bệnh nhân không được kiểm sóat đường máu tốt có nguy cơ cao bị hội chứng suy hô hấp cấp.
  • Hạ đường máu: Trẻ sơ sinh có thể bị hạ đường máu trong vòng 48 giờ đầu sau đẻ. Về triệu chứng, thường là đứa trẻ bị hôn mê hơn là kích thích, và hạ đường máu có thể phối hợp với ngừng thở, hoặc thở nhanh, tím, hoặc co giật.
  • Hạ calci máu, tăng bilirubin máu
  • Đa hồng cầu và ăn kém.

Bạn có cần kiểm tra ĐTĐ thai kỳ?

  • Tất cả các phụ nữ có thai cần được đánh giá nguy cơ bị đái tháo đường ở lần khám thai đầu tiên.
  • Chỉ định làm nghiệm pháp tăng Đường huyết tùy thuộc mức độ nguy cơ của sản phụ.

Trường hợp có một trong các yếu tố nguy cơ dưới đây thì chỉ định làm nghiệm pháp tăng Đường huyết sớm hơn vào lần khám sản khoa đầu tiên của thai kỳ.

  • BMI >25 ( BMI = Cân nặng (kg) / (Chiều cao(m)* Chiều cao(m))
  • Tiền sử bị đái tháo đường thai kỳ ở lần có thai trước
  • Tiền sử gia đình có người bị đái tháo đường (Bố, mẹ, anh, chị ,em…)
  • Tiền sử đẻ con trên 4 kg
  • Đa ối
  • Cân nặng thai to hơn so với tuần tuổi của lần mang thai hiện tại
  • Có đường niệu

Nếu kết quả nghiệm pháp bình thường thì nên làm lại lần thứ 2 ở tuần 24-28 của thai kỳ.

Những trường hợp sản phụ không nằm ở nhóm nguy cơ trên sẽ được chỉ định làm nghiệm pháp tăng Đường huyết ở tuần thứ 24-28 của thai kỳ.

Lưu ý trước khi làm nghiệm pháp tăng Đường huyết cho sản phụ?

  • Không làm nghiệm pháp khi đang bị bệnh cấp tính (nhiễm trùng tai mũi họng, tiết niệu, stress…)
  • Ba ngày trước ngày làm nghiệm pháp không ăn chế độ kiêng, cần thiết ăn chế độ ăn giàu carbonhydrat khoảng 150-200g/ngày ít nhất 3 ngày.
  • Không vận động quá sức trước ngày làm nghiệm pháp (tập thể dục)
  • Nghiệm pháp làm vào buổi sáng sớm sau khi bệnh nhân nhịn đói khoảng 8-14h (Nhịn ăn từ 20h tối trước ngày làm nghiệm pháp và đến phòng khám trước 8h sáng)
  • Thời gian tiến hành nghiệm pháp là 120 phút. Trong lúc làm nghiệm pháp sản phụ nghỉ ngơi tại chỗ, không được ăn.

Biện pháp điều trị ĐTĐ thai kỳ

Biện pháp điều trị ĐTĐ thai kỳ 1

Một chế độ ăn giàu DHA và EPA giúp phòng ngừa tình trạng kháng Insulin

  • Kiểm soát Đường huyết ổn định đóng vai trò quan trọng trong điều trị ĐTĐ thai kỳ. Cần tuân thủ tốt chế độ ăn và luyện tập trong quá trình theo dõi và điều trị.
  • Chế độ ăn đảm bảo giảm các loại đường hấp thu nhanh như đường sữa bánh kẹo, hoa quả ngọt. Các thức ăn dạng tinh bột cần hạn chế như cơm, xôi, bánh trưng… Chia nhỏ bữa ăn. Đảm bảo ăn đủ chất dinh dưỡng nhiều chất xơ
  • Tăng cường đi bộ sau ăn là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm tình trạng kháng Insulin đặc biệt ở những thai phụ béo phì trước mang thai. Cần hỏi ý kiến của các bác sỹ sản khoa trước khi luyện tập
  • Theo dõi Đường huyết lúc đói và sau ăn 1h hoặc 2h. Điều chỉnh chế độ ăn và luyện tập để đạt được mục tiêu Đường huyết lúc đói < 5,3 mmol/l, Đường huyết sau ăn 1h < 7,8 mmol/l, Đường huyết sau ăn 2h < 6,7 mmol/l.
  • Nếu Đường huyết không đạt được mục tiêu cần đến khám và tư vấn ngay Bs chuyên khoa nội tiết.
  • Nếu có chỉ định tiêm thuốc tăng trưởng thành phổi cần thiết phải nhập viện Chuyên khoa Nội tiết theo dõi chặt chẽ Đường huyết.

Ý KIẾN CHUYÊN GIA

Cách phòng ngừa ĐTĐ thai kỳ

  • Cần kiểm tra, theo dõi sớm ĐTĐ thai kỳ đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ cao như kể trên
  • Tăng cường luyện tập và nên giữ cân nặng bình thường trước khi sinh.
  • Bổ sung đầy đủ các vi chất trước và ngay khi bắt đầu có thai đặc biệt là DHA và EPA đã được chứng minh trên lâm sàng giúp sản phụ giảm tình trạng kháng Insulin.

Cách theo dõi sau đẻ của sản phụ bị Đái tháo đường thai kỳ

  • Tất cả các bệnh nhân ĐTĐ thai kỳ sau khi sinh và ĐTĐ ở phụ nữ có thai nên được:
  • Khuyến khích cho con bú. Khuyến cáo nên thay đổi lối sống để làm giảm đề kháng insulin, duy trì cân nặng bình thường…
  • Tránh dùng các thuốc làm tăng đề kháng insulin nếu có thể như glucocorticoid, acid Nicotinic…
  • Nên đi khám ngay nếu thấy có triệu chứng của tăng Đường huyết như khát nước, đái nhiều.
  • Cần làm test dung nạp glucose với 75g trong 2 giờ sau khi đẻ 6-12 tuần tại các cơ sở khám bệnh chuyên khoa. Nếu kết quả nghiệm pháp bình thường thì nên làm lại sau mỗi 3 năm.

PGS.TS.BS. Nguyễn Khoa Diệu Vân

Trưởng khoa Nội tiết – Bệnh viện Bạch Mai

Giảng viên Đại học Y Hà Nội

(Theo SKĐS)

Có thể bạn quan tâm: ,

6 Bình luận

  1. em năm nay 21 tuổi, em đangmang thai tuần thứ 28, tình cờ em phát hiện ra phần giấy lau nước tiểu của em có kiến bu vào, em có đi xét nghiệm định lượng glucozo trong máu có kết quả là 4,8ml vào lúc đói. nhà em có bố ruột bị tiểu đường, vậy liệu em có bị tiểu đường thai kì không? mong bác sĩ tư vấn giúp em. em cảm ơn.

    • procarevn bình luận:

      Chào bạn Huyền,
      Với chỉ số đường huyết như vậy thì bạn có thể chưa mắc đái tháo đường. Tuy nhiên, đái tháo đường là một bệnh có yếu tố di truyền và chịu ảnh hưởng rất nhiều từ chế độ ăn. Do đó, để phòng tránh đái tháo đường thai kỳ bạn cần thực hiện một chế độ ăn cân đối, hạn chế ăn các thực phẩm nhiều đường, nhiều muối, thực phẩm chế biến sẵn, hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ; tăng cường hoa quả và rau xanh, ăn thịt nạc, cá nạc… Ngoài ra việc bổ sung viên bổ tổng hợp PM Procare diamond mỗi ngày là cần thiết. PM Procare diamond vừa cung cấp đủ dưỡng chất cho cơ thể, giúp bạn không phải ăn quá nhiều mà vẫn đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất. Đồng thời hàm lượng DHA/EPA trong thuốc cao giúp phòng ngừa các biến chứng trong thai kỳ: đái tháo đường, sinh non, sinh con nhẹ cân, cao huyết áp, tiền sản giật,… Bạn chỉ cẩn uống mỗi ngày 01 viên sau bữa ăn là đủ.
      Chúc bạn một thai kỳ mạnh khỏe!

  2. Tieu duong thai ky nen an nhung loai trai cay nao va nhung loai nuoc uong nua. Minh uong sua bau similac duoc khong bac si. Co duoc uong nuoc mia, nuoc gao lut khong a? An chuoi nuong co bi anh huong duong cao khong thua bac si

    • procarevn bình luận:

      Chào bạn,
      Khi bị tiểu đường thai kỳ thì chế độ ăn đóng vai trò vô cùng quan trọng để duy trì đường huyết ổn định. Bạn nên tránh xa các thức ăn nhiều đường: mật ong, bánh kẹo, kem, nước ngọt, chè, sữa có đường,… Hoa quả nhiều đường cũng cần hạn chế, giảm ăn mặn, giảm ăn các thực phẩm nhiều chất béo, tránh xa rượu, chè, cafe, thuốc lá,… Nên ăn thịt nạc, cá nạc, các thực phẩm ít gây tăng đường huyết như: gạo lức, các loại đậu, đỗ, ngũ cốc nguyên hạt,… Quan trọng là bạn cần chia thức ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để ổn định đường huyết, không nên để bụng quá no hoặc quá đói.
      Sữa bầu có chứa một lượng đường nhất định, nước mía, chuối là thực phẩm nhiều đường, bạn cần hết sức hạn chế.
      Bạn có thể tham khảo: Thực đơn và chế độ luyện tập cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ
      Chúc bạn một thai kỳ mạnh khỏe!

  3. Mình đang mang thai ở tuần thư 26, qua xét nghiệm mình bị đái tháo đường thai kỳ, kiểm tra 2 lần bác sỹ nói mình nên nhập viện theo dõi. Nhưng vì công việc mình không thể nhập viện được, vậy cho mình hỏi có cách nào để mình điều trị không mà ko phải nhập viện?

    • procarevn bình luận:

      Chào bạn Liên,
      Khoảng 5% phụ nữ có thai bị đái tháo đường thai kỳ. Đây là bệnh nếu không được kiểm soát tốt có thể ảnh hưởng không nhỏ tới cả mẹ và thai nhi. Để điều trị, cần kết hợp cả chế độ ăn uống, sinh hoạt hàng ngày với thuốc(nếu cần) để ổn định đường huyết. Thông thường, nếu tình trạng tăng đường huyết vẫn kiểm soát được bạn sẽ không phải nhập viện mà điều trị và theo dõi ở nhà và chỉ đến viện thăm khám theo lịch hẹn của bác sĩ mà thôi. Bạn nên trao đổi với bác sĩ thăm khám trực tiếp để được giải đáp và hướng dẫn cụ thể bạn nhé!
      Bạn có thể tham khảo thêm: Thực đơn và chế độ tập luyện cho bà bầu bị đái tháo đường thai kỳ
      CHúc bạn một thai kỳ mạnh khỏe!