Vitamin A – Tất tần tật những điều cần biết

5 537 đã xem

Vitamin A là một chất dinh dưỡng thiết yếu rất cần thiết cho sự phát triển, biệt hóa tế bào; tham gia chức năng thị giác, chức năng miễn dịch, sự tăng trưởng, chống Oxy hóa và sinh sản.

Vitamin A - Tất tần tật những điều cần biết 1

Vitamin A

Vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo, có tác dụng bảo vệ mắt, chống quáng gà và bệnh khô mắt; đảm bảo sự phát triển bình thường của bộ xương, răng, bảo vệ da và niêm mạc; tăng cường sức đề kháng giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn.

Vitamin A quan trọng đối với sức khoẻ thị giác, chức năng miễn dịch và sự tăng trưởng và phát triển của bào thai. Thiếu Vitamin A là vấn đề sức khoẻ cộng đồng ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là ở Châu Phi và Đông Nam Á. Nó có thể gây suy yếu thị lực, làm tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong do nhiễm trùng ở trẻ em.

Các dạng vitamin A

Vitamin A là thuật ngữ được dùng để chỉ chất mang hoạt tính sinh học của Retinol. Nó không tồn tại dưới dạng một hợp chất duy nhất mà ở một vài dạng:

  • Retinol: dạng Vitamin A đã được hoạt hóa có trong thực phẩm có nguồn gốc động vật
  • Carotene (tiền Vitamin A) tồn tại trong thực phẩm nguồn gốc thực vật, gồm ba loại là α,β,γ – caroten. Cung cấp dạng tiền Vitamin này, cơ thể cần có sự chuyển đổi từ caroten sang dạng hoạt động renitol để phát huy tác dụng sinh lý.

Các dạng vitamin A 1

Vitamin A

Chức năng của Vitamin A

  • Tham gia chức năng thị giác: sự có mặt của Vitamin A là một phần không thể thiếu đối với việc đảm bảo thị giác của con người.
  • Duy trì cấu trúc bình thường của da và niêm mạc, biệt hóa tế bào
  • Đáp ứng miễn dịch: do hoạt động đặc hiệu lên các tế bào của cơ thể, Vitamin A tham gia tích cực vào sức chống chịu bệnh tật của con người.
  • Tạo máu: Thiếu Vitamin A liên quan chặt chẽ với thiếu máu do thiếu sắt.
  • Tăng trưởng: Vitamin A đóng vai trò như một hormon trong điều chỉnh sự lớn và phát triển của các mô trong hệ cơ- xương.
  • Chống lão hóa: Vitamin A làm chậm quá trình lão hóa do làm ngăn chặn sự phát triển của các gốc tự do.
  • Chống ung thư: Hoạt động kìm hãm các gốc tự do cũng dẫn tới ngăn chặn được một số bệnh ung thư. Nhưng lưu ý: Vitamin A trong dầu cá hay có nguồn gốc từ động vật không có tác dụng phòng ngừa ung thư, chỉ có thành phần tiền Vitamin A trong rau củ, trái cây mới có khả năng phòng bệnh.

Chức năng của Vitamin A 1

Vitamin A ở dạng tiền chất Beta caroten giúp giảm nguy cơ ung thư

Ai có nguy cơ thiếu hụt vitamin A

Hầu hết mọi người đều có đủ Vitamin A từ chế độ ăn uống. Tuy nhiên, có một số trường hợp có nguy cơ thiếu hụt Vitamin A hơn những người khác như:

  • Trẻ sơ sinh nhẹ cân
  • Trẻ em dưới 3 tuổi: do trẻ đang lớn nhanh cần nhiều vitamin A và đây cũng là đối tượng dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
  • Trẻ dưới 5 tuổi bị mắc các bệnh sởi, viêm đường hô hấp cấp, tiêu chảy kéo dài,
  • Người suy dinh dưỡng nặng.
  • Phụ nữ cho con bú. Nếu chế độ ăn uống của mẹ thiếu vitamin A dẫn đến cung cấp vitamin A qua sữa cho con không đủ, kéo theo hệ quả là trẻ dễ bị thiếu vitamin A nhất là trong năm đầu. Trẻ không được bú mẹ, nguy cơ thiếu vitamin A càng cao.
  • Phụ nữ mang thai
  • Bệnh nhân xơ gan, suy tuyến giáp
  • Một số thuốc giảm cân cũng làm giảm khả năng hấp thu các vitamin tan trong chất béo của cơ thể như vitamin A, làm tăng nguy cơ thiếu hụt.

Ai có nguy cơ thiếu hụt vitamin A 1

Vitamin A quan trọng cho sự phát triển của tất cả các mô cơ, bao gồm da và tóc

Vitamin A dạng bổ sung thường được dùng cho những người gặp khó khăn trong việc hấp thụ chất dinh dưỡng, nhưng tốt nhất nên bổ sung vitamin A thông qua nguồn thực phẩm.

Ảnh hưởng của tình trạng thiếu và thừa Vitamin A

Nguy cơ gây ra do thiếu Vitamin A:

  • Bệnh về mắt: khô mắt, khô giác mạc, nhuyễn giác mạc dẫn đến hậu quả sẹo giác mạc thậm chí mù vĩnh viễn.
  • Thoái hóa, sừng hóa các tế bào biểu mô, giảm chức năng bảo vệ của cở thể
  • Giảm khả năng miễn dịch, tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong ở trẻ em
  • Trẻ chậm lớn, thiếu Vitamin A sớm ảnh hưởng tới phát triển trí tuệ của trẻ khi đến tuổi đi học

Trẻ sơ sinh được sinh ra với dự trữ vitamin A thấp. Dự trữ này thường tăng gấp 60 lần trong 6 tháng đầu tiên của cuộc đời để đáp ứng đủ nhu cầu phát triển. Vì vậy, cần bổ sung đủ vitamin A cho mẹ từ khi mang thai và cho con bú để có đủ lượng Vitamin A trong sữa mẹ, đây là nguồn cung cấp vitamin A đầu tiên, an toàn và tốt nhất cho con.

Phụ nữ mang thai rất nhạy cảm với sự thiếu hụt vitamin A, đặc biệt sự nhạy cảm này cao nhất trong tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ do sự phát triển nhanh của bào thai và sự gia tăng về thể tích máu trong giai đoạn này.

Nguy cơ gây ra do thiếu Vitamin A: 1

Vitamin A rất quan trọng đối với phụ nữ mang thai

Rủi ro khi sử dụng quá liều vitamin A:

Do vitamin A hòa tan trong chất béo, việc đào thải lượng dư thừa đã hấp thụ vào từ ăn uống là khó khăn hơn so với các vitamin hòa tan trong nước. Rất ít khi xảy ra tình trạng dự thừa Vitamin A nếu bổ sung qua thức ăn. Dư thừa thường xảy ra khi bổ sung Vitamin A ở dạng hoạt động bằng thuốc ở liều cao. Vitamin A dư thừa sẽ tích lũy trong cơ thể và gây ra các tác dụng không mong muốn như:

  • Các triệu chứng ngộ độc gan
  • Biến đổi xương, đau khớp, móng tay dễ gãy
  • Thay đổi thị lực, phù gai thị
  • Đau đầu, chóng mặt, khó ngủ, mất tập trung, dễ cáu gắt
  • Buồn nôn, nôn, mệt mỏi, giảm sự thèm ăn và khó tăng cân
  • Biến đổi da: Vàng da, khô, nứt, tăng độ nhạy cảm với ánh sáng mặt trời, bong vảy, sung huyết…
  • Phồng thóp ở trẻ nhỏ
  • Sinh con dị tật

Rủi ro khi sử dụng quá liều vitamin A: 1

Nên bổ sung vitamin A từ nguồn thực phẩm sẽ an toàn hơn

Liều lượng vitamin A khuyên dùng

  • Lượng vitamin A cần dùng rất khác nhau, tùy theo độ tuổi và giới tính.
  • Vì vitamin A tồn tại dưới nhiều hình thức nên hàm lượng vitamin A trong thực phẩm thường được đo bằng một đơn vị được gọi là Tương đương tác dụng retinol (Retinol Activity Equivalents – RAE)

1mcg RAE = 1 RE retinol (vitamin A) = 1mcg Vitamin A = 2mcg Beta caroten

1 đơn vị quốc tế Vitamin A (IU) = 0,3 mcg Viamin A

Liều lượng vitamin A khuyên dùng 1

Bảng nhu cầu khuyến nghị Vitamin A (mcg RAE/ngày) năm 2016

Các nguồn chứa vitamin A

Retinol, một dạng vitamin A hoạt hóa, chỉ được tìm thấy trong các thực phẩm từ động vật. Gan là nơi dự trữ Vitamin A nên chứa thành phần renitol cao. Các chất béo thừ thịt, trứng cũng chứa một lượng Vitamin A đáng kể

 1

Carotene, tiền chất của Vitamin A có trong các thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật như các loại củ quả có màu vàng/đỏ, các loại rau màu xanh thẫm, dầu cọ và các loại dầu ăn khác.

 1

Một số lưu ý khi bổ sung Vitamin A:

Vitamin A dễ dàng bổ sung từ nguồn thực phẩm và nếu dùng quá liều có thể gây sinh con quái thai cho nên các bác sỹ thường rất thận trọng khi cân nhắc dùng Vitamin A cho bà bầu.

Nguy cơ ngộ độc vitamin A cao nhất là với các chế phẩm bổ sung trực tiếp vitamin A. Với các chế phẩm bổ sung trực tiếp Vitamin A dạng hoạt động cần lưu ý bổ sung ở mức vừa đủ theo khuyến cáo, bởi dư thừa Vitamin A sẽ tích lũy trong cơ thể và gây ra các tác hại nghiêm trọng tới tới sức khỏe.

Beta-carotene và các carotene khác thì không như retinol, vì chúng chỉ chuyển thành vitamin A khi cơ thể có nhu cầu về vitamin A. Mức độ biến đổi phụ thuộc vào tình trạng vitamin A mà cơ thể hiện có. Carotene thường được cho là an toàn vì không liên quan tới các phản ứng có hại cho sức khỏe. khi cung cấp dư thừa Carotene sẽ gây nên hiện tượng vàng da. Nhưng ngưng sử dụng một thời gian, hiện tượng này sẽ biến mất.

Một số loại thuốc như: neomycin, cholestyramin, parafin lỏng làm giảm hấp thu vitamin A nên lưu ý không sử dụng đồng thời với nhau.

Các thuốc uống tránh thai có thể làm tăng nồng độ vitamin A trong huyết tương và có tác dụng không thuận lợi cho sự thụ thai.

Những người dùng isotretinoin, retinol, topical tretinoin hoặc roaccutane để điều trị mụn trứng cá nên cẩn thận để không ăn quá nhiều vitamin A, và tránh các loại thuốc bổ sung vitamin A vì sẽ gây ra tác hại như việc sử dụng vitamin A liều cao trong thời gian dài.

Phụ nữ mang thai không nên tiêu thụ nhiều hơn mức vitamin A được khuyến cáo vì retinol có liên quan đến dị tật thai nhi. Vì thế, các sản phẩm thuốc bổ bà bầu có uy tín thường bổ sung vitamin A dưới dạng beta-caroten là dạng tự nhiên, an toàn hơn. Một lượng retinol trong các sản phẩm từ thịt tương đương với 12 lần lượng beta-caroten có trong các thức ăn từ thực vật.

Liều Vitamin A khuyến cáo cho phụ nữ Việt Nam mang thai hàng ngày (bổ sung từ tất cả các nguồn) là khoảng 650-750mcg RAE tương đương với khoảng 1300 – 1500mcg Beta caroten. Bạn có thể tham khảo sử dụng thuốc bổ PM Procare/ PM Procare diamond để cung cấp 1000mcg Beta caroten đáp ứng 65% – 75% nhu cầu Vitamin A hàng ngày của phụ nữ mang thai. Phần còn lại có thể dễ dàng cung cấp đủ từ rất nhiều nguồn thực phẩm khác nhau như thịt, cá, trứng… các loại rau củ quả có màu đỏ như cà rốt, bí đỏ…

Theo Procarevn

Có thể bạn quan tâm: ,

98 Bình luận

  1. Van Anh bình luận

    Cháu đang có kế hoạch mang thai trong 3 tháng tới. Cháu thắc mắc trong Procare có chứ dầu cá DHA và EPA mà không thấy nhắc đến vitamin A, vậy sản phẩm này có vitamin A không, hàm lượng bao nhiêu ạ?

    • procarevn bình luận
      Chào chị Vân Anh, Trong thành phần của viên thuốc PM Procare có chứa 1mg Betacaroten là dạng tiền chất Vitamin A. Dạng Betacaroten được chứng minh là bổ sung cho cơ thể sẽ an toàn hơn việc bổ sung Vitamin A trực tiếp cho cơ thể, do đó các chế phẩm hiện đại thường bổ sung dạng Betacaroten thay cho thành phần Vitamin A. Tuy nhiên, bản có thể ...[Xem thêm]
  2. Hồ Văn bình luận

    Bé 9 tháng tuổi không bú sữa mẹ thì nên cho uống bao nhiêu đơn vị vitamin A?

    • procarevn bình luận
      Chào bạn, Đối với trẻ từ 6-12 tháng tuổi nên bổ sung 100.000IU vitamin A, bổ sung 6 tháng 1 lần. Việt Nam có thực hiện chương trình quốc gia, cấp phát vitamin A cho trẻ, bạn có thể đưa em bé tới các trung tâm y tế khi có lịch bổ sung. Chúc bạn và gia đình mạnh khỏe,
  3. Mai Khanh bình luận

    Thuốc omega tôi đang uống hằng ngày có thành phần vitamin E là 24mg, như vậy đã đủ cho người trung niên 48 tuổi? Nếu thiếu thì cần bổ sung thêm bao nhiêu?

    • procarevn bình luận
      Chào chị Mai Khanh, Theo bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam thì nhu cầu Vitamin E cho phụ nữ trưởng thành là 12mg/ngày. Một người bình thường với chế độ ăn đầy đủ thì rất ít bị thiếu Vitamin E. Do vậy, nếu không có gì đặc biệt bạn không cần bổ sung thêm nữa. Việc bổ sung chỉ cần thiết cho những người thiếu ...[Xem thêm]
  4. Bé Út bình luận

    Em đang uống obimin vậy có nên uống thêm sữa bầu không, có sợ thừa vitamin A không? 1USP đổi sang IU là bao nhiêu ạ?

    • procarevn bình luận
      Chào bạn Bé Út, USP là một đơn vị sử dụng tại Hoa Kỳ để đo lường hiệu lực của một vitamin hoặc 1 thuốc. Trong hầu hết các trường hợp 1 đơn vị USP tương đương với 1 đơn vị quốc tế IU (1USP = 1IU). Theo bảng nhu cầu dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và cho con bú 2016, nhu cầu Vitamin A của phụ nữ ...[Xem thêm]
  5. Cao Xuan Thanh bình luận

    Một người trưởng thành cần bao nhiêu vitamin A, D, canxi hàng ngày? Bác sĩ tính theo IU giúp cháu ạ!

    • procarevn bình luận
      Chào bạn Thanh, Theo bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam, nhu cầu canxi cho người trưởng thành là 700mg/ngày, nhu cầu Vitamin A là 1600IU/ngày(đối với nữ) và 2000IU/ngày( đối với nam), nhu cầu vitamin D khoảng 400IU/ngày bạn nhé! Chúc bạn mạnh khỏe!
1 2 3 10

Ý kiến của bạn

×