Tạp chí sức khỏe: “Kiêng cữ sau sinh”

455 đã xem

Kiêng khem sau khi sinh có rất nhiều quy tắc và quan niệm khác nhau, nhiều khi trái ngược nhau và được lý giải theo nhiều cách rất khác nhau khiến cho nhiều bà mẹ lúng túng, không biết cái nào đúng, cái nào sai, cái nào thật sự đúng theo khoa học. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Hà Giảng viên Đại học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh sẽ giúp các mẹ bầu hiểu thêm về những thông tin khoa học về chuyện kiêng khem thời kỳ ở cữ.

Quan niệm mới sinh xong không được ăn đồ chua, chỉ nên ăn thịt kho tiêu hay là muối tiêu thôi sẽ an toàn hơn cho người sản phụ sau sinh. Quan niệm này có đúng không?

Quá trình mang thai người mẹ sẽ chia sẻ phần dinh dưỡng của mình cho em bé để bé phát triển. Do đó, nguồn dự trữ dinh dưỡng trong cơ thể mẹ chắc chắc sẽ thiếu sau khi sanh. Do vậy, để phục hồi sức khỏe người mẹ sau sanh thì chúng ta phải bù cho đủ. Chúng ta phải ăn đầy đủ các loại dưỡng chất: đường, đạm,  béo, vitamin và khoáng chất.

Tinh bột từ cơm, đạm từ xương hầm, thịt ba chỉ kho… vitamin và chất xơ từ rau củ và trái cây là hết sức cần thiết, giúp cho chúng ta nhuận trường hơn, đi cầu tốt hơn vì sau sanh dễ bị bón lắm. Viatmin từ trái cây, tất cả các vitamin hầu như chúng ta lấy từ bên ngoài, một phần được bổ sung từ thuốc, hoặc từ thiên nhiên thì tốt. Vì vậy chúng ta phải bù đầy đủ đường, đạm, béo, vitamin, rau quả, trái cây. Nước lại càng phải chú ý, bởi vì giai đoạn cho con bú, giai đoạn hậu sản, mồ hôi sẽ đổ khủng khiếp dẫn đến mất nước rất nhiều. Do đó chúng ta phải bù lượng nước, lượng chất lỏng (nước rau luộc, nước canh, nước trái cây…) cho đủ, từ 3 lít trở lên thì mới đủ để tạo sữa, đủ để các hoạt động chuyển hóa trong cơ thể…

Các trái cây chua có Vitamin C, là một trong những chất giúp cho đề kháng cơ thể tốt hơn. Nói chung là đừng có chua quá thôi, chứ mình ăn chua vừa vừa thì tôi nghĩ là tốt thôi không sao.

Có nên nằm than?

Tạp chí sức khỏe: “Kiêng cữ sau sinh” 1

Ảnh minh họa

Nằm than mục đích chính để giữ ấm cho bà mẹ sau sinh, mục đích này hoàn toàn chính xác, tuy nhiên cách làm có tốt hay không còn là một vấn đề khác. Có nhiều cách để giữ ấm chứ không cần phải nhốt mình vào trong phòng, để than ở dưới bốc lên như vậy. Thứ nhất là than khi cháy sẽ tạo ra khí CO2, nếu trong phòng kín lượng CO2 tăng lên, ảnh hưởng đến cả sức khỏe của mẹ và bé. Thứ hai là cổ tử cung của người phụ nữ nếu bị dằn nóng trong giai đoạn hậu sản sẽ bị mềm đi, đặc biệt gây ra xuất huyết. Có những trường hợp cấp cứu trong sản khoa cho các phụ nữ sau sanh vì họ đã về đắp nóng, dằn nóng, nằm than… Tử cung họ bị mềm không gò lại được, mà nguyên tắc là phải gò cứng để cầm máu. Như vậy sẽ gây ra tình trạng băng huyết. Rất đáng buồn là có những trường hợp vô trễ quá, chúng tôi dùng mọi thứ thuốc mà không thể phục hồi được cổ tử cung, bắt buộc phải cắt bỏ cổ tử cung, như vậy rất là oan uổng.

Đó là chưa nói nằm than trong phòng rất là nguy hiểm, có khi còn cháy, bỏng mẹ, bỏng con… Chúng tôi nghĩ là không khuyến khích nằm than trong thời kỳ hậu sản. Nhưng chúng ta phải giữ ấm cho bà mẹ và em bé trong thời kỳ hậu sản là đúng, mình có thể chọn một biện pháp khác chứ không phải là nằm than.

Mới sinh xong có được sử dụng điện thoại, xem tivi, sử dụng máy vi tính…?

Sau khi sanh, nếu chúng ta nhìn quá nhiều, đọc sách, xem tivi, nhìn điện thoại suốt ngày, quá nhiều sẽ bắt mắt chúng ta phải điều tiết liên tục, dẫn đến mỏi mắt, chảy nước mắt, làm thị lực kém đi.

Tuy nhiên bảo không sử dụng thì hoàn toàn là không đúng, bảo cấm hoàn toàn là không đúng, chỉ nên sử dụng ở mức độ vừa phải thôi. Ví dụ như các bạn vẫn có thể sử dụng được điện thoại, xem tivi… nhưng không xem suốt ngày, có thể chia nhỏ ra nhiều lần. Nhưng dùng cả ngày là không được vì sẽ gây quá tải, mắt của phụ nữ sau sanh nếu phải điều tiết nhiều quá sẽ dễ bị chảy nước mắt, nên khi thấy mỏi mắt rồi thì thôi không cố nữa.

Sau khi sinh có nên bôi nghệ vàng hết cả mặt, cả tay cả chân? Có nên bôi thuốc rượu vào các khớp tay khớp chân?

Thực ra nghệ là một thứ thuốc giúp bảo vệ da. Quá trình mang thai khiến cho nội tiết tăng lên. Trong quá trình hậu sản thì da của mình đang bị giãn trong lúc mang thai, giờ chùng lại, vì thế chúng ta cần phục hồi làm sao để cho da đỡ cái rạn nứt, hạn chế sự xâm nhiễm của vi trùng. Vì thế, dùng nghệ thực ra cũng tốt chứ không sai, và nó không chống chỉ định. Xét về mặt đông y thì nó tốt chứ không có vấn đề gì sai.

Còn vấn đề về rượu, trong cái vò rượu có quá nhiều chất nên là mình cũng không biết là có những chất gì. Nhưng về phương diện đông y, giữ ấm là quan trọng. Chúng ta vẫn có thể sử dụng, nhưng mà không nên dùng quá nhiều. Vì nếu thế phòng sẽ nồng nặc mùi rượu, cả mẹ và em bé đều bị ảnh hưởng sức khỏe.

Do đó bạn có thể dùng rượu để xoa bóp các khớp sau sanh, có thể dùng nghệ để thoa lên da. Nhưng mà ở mức độ vừa phải, không chống chỉ định, còn lạm dụng thì tôi nghĩ là cũng không nên.

Sau sinh bao lâu thì có thể quan hệ được?

Tạp chí sức khỏe: “Kiêng cữ sau sinh” 2

Ảnh minh họa

Thực ra cơ quan sinh dục nữ sẽ trở về bình thường sau 6 tuần sau sanh, lúc đó chúng ta có thể quan hệ được. Trước 6 tuần thì tử cung còn mềm, cổ tử cung còn mở, huyết có thể còn ra nên vấn đề quan hệ sẽ dễ bị rách, dễ bị thủng, dễ gây chảy máu, hoặc có thể gây tình trạng nhiễm trùng. Vì thế chúng ta nên kiêng cữ trong 6 tuần đầu hậu sản.

Sau 6 tuần, chúng ta có thể quan hệ được. Tuy nhiên các bạn cũng phải chú ý trong giai đoạn cho con bú, cơ quan sinh dục nữ rất là mềm, mọng. Nếu chúng ta quan hệ ở tư thế không phù hợp, hoặc quá mạnh, có thể gây tổn thương và chảy máu dữ lắm. Vì thế các bạn nên nhẹ nhàng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu tiên.

Thực ra có những cô mới mổ xong chừng có 6 tuần, 8 tuần đã trễ kinh rồi là có bầu đấy. Như vậy là quá sớm, không tốt, bởi vì nguy cơ nhiễm trùng rất là cao.

Em 17 tuổi, có bầu được hơn 3 tháng, nhưng thường bị đau bụng và hơi gò, căng ra thì có vấn đề gì không? Chuyện vợ chồng mình có kiêng cữ gì không?

17 tuổi thì tử cung hoàn thiện. Tối thiểu 18 tuổi trở lên thì mới nên có thai. Bây giờ mình 17 tuổi thì thứ nhất là tử cung của mình sẽ căng hơn người ta, nên cái cảm giác của em sẽ bị căng bị chằng, cái chuyện đó là thường gặp.

Từ tuần thứ 12 đến tuần thứ 14, tử cung của em bắt đầu tròn lên một cục giống như trái banh. Nó căng căng thì bắt đầu có cài gò sinh lý, mình phải chấp nhận, tất cả các bà bầu đều như vậy. Tuy nhiên, với người 17 tuổi nó sẽ khác với người 20 tuổi nên em sẽ bị nhiều hơn.

Tuổi 17 là em mới bắt đầu vào hoạt động sinh dục, nên vấn đề nhu cầu quan hệ, giao hợp cũng rất là cao. Mình phải chú ý là trong 3 tháng đầu, khi phôi thai nó mềm như đậu hũ, chưa bám chặt vào trong tử cung, nên 3 tháng đầu người ta kiêng giao hợp.

Sau tháng thứ 4 trở đi thì có thể quan hệ một tuần tối đa là từ 1 đến 2 lần, và phải nhẹ nhàng. Và phải ngưng giao hợp từ sau 8 tháng trở đi. Vì thứ nhất sẽ có tác động cơ học, làm cho cổ tử cung mở ra, và có thể sinh sớm. Thứ hai là trong tinh dịch có một chất gọi là Prostaglandin làm cho tử cung co bóp cũng có thể làm cho sanh sớm. Do đó em phải nhớ là kiêng giao hợp trong 4 tháng đầu và 1 tháng cuối cùng của thai kỳ.

Ngoài ra, em phải đi khám đầy đủ theo lịch của bác sĩ hẹn vì tuổi của mình còn quá nhỏ, mà mình có bầu sớm thì khả năng động thai và sanh non cao hơn ở những người trong lứa tuổi sanh đẻ.

Bà xã em mới mổ được khoảng 1 tháng 20 ngày. Em bé cứ vặn mình, đỏ cả mình mà mãi không chịu ngủ. Bà xã em thì có cần kiêng cữ gì hay không?

Tạp chí sức khỏe: “Kiêng cữ sau sinh” 3

Ảnh minh họa

Thứ nhất là em bé vặn mình. Canxi là một phần rất cần thiết có thể bổ sung từ trước khi mang thai, trong cả quá trình mang thai và khi cho con bú. Khi người mẹ thiếu Canxi thì em bé sẽ không đủ Canxi và khi sanh ra sẽ giống con anh là nó vặn mình, uốn đỏ hết cả người. Nếu mình cho ăn sau một hồi có khi là nó ói ra, mai mốt nó còn đổ mồ hôi trộm và không tăng cân. Đó là những dấu hiệu mà bên y khoa gọi là những dấu hiệu em bé bị thiếu Canxi. Do đó anh nên cho bé đi khám bác sĩ nhi để bổ sung cho bé liều canxi phù hợp.

Anh cũng nên cho người mẹ uống Canxi, chúng ta có thể uống Canx corbiere thuốc ống, sáng 1 ống chiều 1 ống. Canxi sẽ đi qua được sữa mẹ và như vậy thì cả mẹ cũng tránh mất Canxi, chống loãng xương và em bé đủ Canxi cũng không bị vặn mình, không bị uốn éo, không bị ói rồi không bị đổ mồ hôi, tăng cân được bình thường….

Vấn đề về kiêng cữ thì đã qua thời gian 6 tuần rồi đó anh. Người phụ nữ mổ lấy thai thì khác với người sanh thường đó là tử cung có cái sẹo ở tử cung, bụng có sẹo ở bụng. Người phụ nữ sẽ có cảm giác cứng ở bụng hơn. Bụng phải khoảng hơn 3 tháng mới mềm, nhưng vẫn có thể sinh hoạt bình thường. Vấn đề quan hệ vợ chồng thì sau 6 tuần có thể quan hệ được, hoặc là khi hết ra huyết. Nhưng phải nhớ là nhẹ nhàng. Vấn đề đó rất quan trọng, đặc biệt là ở người phụ nữ có vết mổ.

Người mẹ thì phải tắm rửa, gội đầu, sinh hoạt bình thường, nhưng chú ý là không có dầm lâu quá để đừng có bị lạnh thôi. Tắm nước ấm, gội đầu bằng nước ấm sau đó mình sấy tóc nhanh, lau người khô, mặc đồ nhanh thì không có bị ảnh hưởng gì.

Nếu kiêng tắm gội sau sinh, mồ hôi ra nhiều và mỗi lần cho con bú thì nó kinh khủng lắm. Nên là không thể không tắm rửa được, vẫn được nhưng vấn đề là làm nhanh và đừng để nhiễm lạnh.

Em năm nay 44 tuổi rồi nhưng kinh nguyệt không đều. Cả năm nay, lúc thì nó mất đi 3 tháng, lúc thì nó có. Em cứ nghĩ là em bị mãn kinh. Năm nay em mới bị như vậy, mỗi lần nó bị, nó đau khắp người. Ngủ hay bị tỉnh giấc vào khoảng 3 giờ sáng và buổi sáng hay bị bừng bừng ra rất nhiều mồ hôi. Không biết là nguyên do tâm lý hay do mình sắp mãn kinh?

Như vậy thì tôi có thể kết luận là chị đi vào rối loạn tiền mãn kinh rồi. Những triệu chứng mà chị kể đó là: chu kỳ kinh có thể ngắn lại, rồi có khi 1 tháng có 2 lần rồi có khi 2 đến 3 tháng mới có 1 lần. Nó sẽ kéo như vậy trong vòng 2 năm, và đồng thời kèm theo biểu hiện đau nhức, ngủ hay bị tỉnh giấc hoặc là khó ngủ, hoặc là hay bị đổ mồ hôi, đổ như mình đi tắm vậy, dù chưa có làm gì dữ mà mồ hôi đổ quá chừng. Ngoài ra nó còn kém tập trung, dễ hơn, dễ giận… Những triệu chứng đó là triệu chứng của rối loạn tiền mãn kinh. Tại Tp. Hồ Chí Minh, độ tuổi mãn kinh trung bình là khoảng 47 tuổi rưỡi. Do đó, đến tuổi 44, 45 nó sẽ có triệu chứng như vậy trong 2 năm thì bắt đầu mãn kinh. Khi mà mãn kinh thì nguyên 1 năm liên tục 12 tháng liên tục không còn kinh thì mới gọi là mãn kinh chị nhé. Nếu mình khó chịu quá thì mình có thể đi khám bác sĩ, cũng có 1 số đồ ăn hoặc một số loại thuốc hỗ trợ mình thêm chị nha.

Mang thai hơn 24 tuần, bác sĩ nói là thai chậm tăng cân. Làm sao để cho thai nhi trong bụng phát triển toàn diện hơn, không còn tình trạng chậm tăng cân này? Thai phụ cần ăn gì hay bổ sung thêm gì để cải thiện vấn đề này?

Tạp chí sức khỏe: “Kiêng cữ sau sinh” 4

Ảnh minh họa

Bác sĩ sẽ giúp chị tìm nguyên nhân tại sao thai lại chậm phát triển sớm như vậy. Có giai đoạn đầu của thai kỳ, giai đoạn giữa thai kỳ và giai đoạn cuối thai kỳ. Nếu giai đoạn đầu thai kỳ đã giảm sự phát triển hoặc là chậm phát triển, cần phải xem nó có bất thường gì hay không. Do đó chị phải được kiểm tra, kiểm soát kỹ ngoài cái chẩn đoán tiền sản làm cái double test, triple test và siêu âm 4 chiều. Thực ra thì y khoa cũng chỉ phát hiện khoảng độ 80 – 85%, còn 15% có khi mình không thể tìm được nguyên nhân.

Còn vấn đề thứ hai nếu mà loại trừ được các bất thường như tôi nói ví dụ như bất thường về nhiễm sắc thể… thì còn lại là vấn đề về dinh dưỡng. Dinh dưỡng nó có 2 nguồn, 1 là nguồn từ mẹ nuôi mẹ truyền sang con thì như vậy mẹ ăn uống đủ chưa, đường, đạm, béo, vitamin, khoáng chất mẹ phải bồi bổ đủ vào và đặc biệt là chất đạm (thịt, cá, tôm, cua, trứng) và sữa (uống tăng lên từ từ đầu tiên là mình uống cả ly bự là coi chừng mình bị tiêu chảy nên mình cứ uống tăng lên từ từ).

Xem thêm: Thực phẩm tốt cho bà bầu

Rồi tiếp theo nữa là chúng ta có thể hỗ trợ bằng thuốc thì khám bác sĩ sẽ tư vấn cho chúng ta 1 số loại thuốc, 1 số vitamin để giúp cho hệ thần kinh, mạch máu của trẻ phát triển cho tốt.

Xem thêm: Bà bầu nên uống thuốc bổ gì

Còn nếu trường hợp nếu dây rốn bị xoăn, bị quấn vào cổ, bị kẹp trong nách, bị kẹp trong háng hoặc là bị quấn ở chân em bé thì đó là 1 trong những cái hết sức nguy hiểm làm cho trẻ không lớn được, nhiều là có khi chậm phát triển mà cái nguy hiểm nhất là làm mất tim thai ngay từ trong bụng. Do đó chị phải tập đếm cử động thai sau khi được bác sĩ hướng dẫn, cho thuốc, hướng dẫn chế độ ăn thì chúng ta xem cải thiện như thế nào thì ngoài ra chúng ta phải đếm cử động thai 1 ngày đếm 3 lần, mỗi lần trong 1 tiếng đồng hồ và trong 1 tiếng đồng hồ đó em bé phải cử động từ 4 lần trở lên thì mới chấp nhận được còn nếu ít hơn là có vấn đề phải đi khám.

Rất cám ơn Tiến sĩ/Bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Hà Giảng viên Đại học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh đã cung cấp những thông tin hữu ích trong chương trình này! Và chúng tôi cũng xin cảm ơn sản phẩm PM Procare cung cấp 18 dưỡng chất cần thiết trước, trong và sau khi sinh, sản phẩm của Công ty Max Biocare của Úc đã tham gia đồng hành cùng chương trình ngày hôm nay.

 

Có thể bạn quan tâm: , ,