Tư vấn: Sinh hoạt và tập thể dục trong thai kỳ – ThS. BS. Nguyễn Thị Thanh Tâm

10 đã xem

Khách mời: Ths-Bs Nguyễn Thị Thanh Tâm – Bệnh viện Từ Dũ, TP Hồ Chí Minh

Các thai phụ vẫn luôn băn khoăn rằng có nên tham gia tập thể dục trong thai kỳ hay không? Lời khuyên của Bs là nên tập thể dục bởi vì mang thai là một hiện tượng sinh lý và tất cả các sinh hoạt bình thường hàng ngày cũng như là việc tập thể dục chúng ta cũng cần phải duy trì ngay cả trong thai kỳ.

Tư vấn: Sinh hoạt và tập thể dục trong thai kỳ - ThS. BS. Nguyễn Thị Thanh Tâm 1

Thưa Bác sĩ, tập thể dục trong quá trình mang thai là một việc cần thiết. Nhưng mà cần thiết như thế nào và lợi ích mang lại của việc tập thể dục đối với phụ nữ mang thai là gì thưa Bs?

Tập thể dục trong thai kỳ giúp cho thai phụ có thể tận dụng được tối đa khả năng của hệ hô hấp, tuần hoàn và từ đó chúng ta sẽ tăng cường sức khỏe. Những biến chứng trong thai kỳ như cao huyết áp hay tiểu đường chúng ta có thể hoàn toàn có thể ngăn ngừa được với hoạt động tập thể dục. Ngoài ra thì toàn bộ hệ cơ xương khớp của thai phụ cũng sẽ vững chắc hơn, thai phụ sẽ có được sự dẻo dai để mang thai. Tất cả những khó chịu như là tê phù, đau lưng đều có thể được giảm bớt nhờ tập thể dục hợp lý trong thai kỳ. Và quan trọng hơn là quá trình tập thể dục trong thai kỳ giúp cho người mẹ chuẩn bị sức khỏe tốt để bước sang giai đoạn khi bé chào đời, giai đoạn làm mẹ cũng tốn rất nhiều năng lượng và sức khỏe chăm bé

Thưa Bs, chúng ta thấy được lợi ích của việc tập thể dục đối với phụ nữ mang thai như Bs đã phân tích rồi. Nhưng chúng ta sẽ bắt đầu tập từ khi nào, từ khi biết mình mang thai hay tập ở một giai đoạn nào của thai kỳ? Đặc biệt là 3 tháng cuối của thai kỳ thì thường lúc này cơ thể của người mẹ đã thay đổi rất nhiều, trở nên nặng nề hơn. Vậy những bài tập nào được xem là phù hợp trong từng giai đoạn: chạy bộ, tập yoga, đạp xe hay là còn những biện pháp nào khác phù hợp với từng giai đoạn?

Chúng ta vẫn có thể duy trì tập thể dục khi mới phát hiện mình có thai. Tuy nhiên, trước hết chúng ta nên tư vấn Bs để Bs đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát. Nếu như có những bệnh lý về tim mạch, hô hấp mà chống chỉ định hoặc là thai chưa ổn định, bị động thai, ra huyết hay dọa sanh non thì chúng ta cũng không thể tập được. Như vậy, nếu có một thai kỳ bình thường thì bạn có thể tập ngay từ khi bắt đầu mang thai. Và giai đoạn 3 tháng cuối thai kỳ thì chúng ta sẽ có những bài tập thích hợp cho vùng khung xương chậu để cho người mẹ chuẩn bị cho quá trình rặn sanh và tập hơi thở trong lúc rặn sanh.

Việc tập thể dục rất hữu ích nhưng trong giai đoạn mang thai thì các bài tập có khác gì so với những bài tập trước khi mình mang thai hay không? Nó đòi hỏi những yếu tố nào mà mình cần phải lưu ý? Thưa Bs?

Giai đoạn mang thai thì chúng ta sẽ không tập những động tác rung lắc mạnh hoặc những động tác mà chúng ta phải chịu nhiều sức nặng. Ngoài ra thì cường độ tập cũng không được như hồi trước khi mang thai. Ví dụ như thai phụ chúng ta chỉ được tập 30 phút tối đa là 1 tiếng và 3-4 lần/tuần chứ chúng ta cũng không tập quá thường xuyên. Những môn thể thao nhẹ nhàng như bơi lội, đi bộ thì vẫn được nhưng chúng ta sẽ không chạy bộ chẳng hạn. Các lớp yoga thai phụ vẫn có thể tham gia được và tất nhiên trong lớp yoga đó thì chúng ta cũng cần cảnh báo với huấn luyện viên là mình đang mang thai trong tình trạng như thế nào đó để huấn luyện viên chú ý với động tác của mình nhiều hơn

Thưa Bs, có thể nói là bất cứ vấn đề gì cũng vậy, bao giờ cũng có những chỉ định và cả chống chỉ định. Mặc dù tập thể dục là một biện pháp rất hữu ích cho thai phụ. Nhưng làm sao tập một cách hợp lý và tập như thế nào để an toàn đồng thời mang lại hiệu quả. Chắc chắn Bs sẽ có rất nhiều lưu ý cho các thai phụ phải không thưa Bs?

Trong thai kỳ, trước khi chúng ta quyết định áp dụng cái bài tập nào đó để duy trì sức khỏe thì chúng ta nên tham vấn Bs. Nếu như thai phụ có những bệnh lý về tim mạch, hô hấp hoặc thai đang trong tình trạng bị động thai hoặc bị dọa sinh non hoặc nhau bám thấp đang ra huyết hay bị ối rỉ thì chúng ta hoàn toàn không nên tập. Ngoài ra nếu trong quá trình tập mà chị em thấy mình bị những triệu chứng như đánh trống ngực, thấy hụt hơi thở khó hoặc cảm thấy đau bụng nhiều hơn hoặc thậm chí thấy ra huyết hoặc ra nước thì chúng ta cũng nên ngưng tập và đi khám Bs ngay

Ở bệnh viện Từ Dũ hay là một số những khoa khác của các bệnh viện thì mình có lớp nào gọi hướng dẫn cho các bà bầu tập thể dục một cách an toàn hiệu quả không thưa Bs?

Hiện tại bệnh viện Từ Dũ có đơn vị liệu phụ khoa, ở đây chúng ta có lớp yoga bà bầu và yoga sanh chậm. Ở những lớp này thì bà bầu sẽ được hướng dẫn những động tác kết hợp yoga và những động tác làm tăng sức khỏe của vùng sàn chậu trong thai kỳ để ngăn ngừa són tiểu và sa tử cung sau sanh

Thưa Bs, đối với chuyên đề ngày hôm nay cũng như những chuyên đề sức khỏe thai phụ bao giờ chúng tôi cũng nhắc lại một vấn đề đó là làm sao để có một thai kỳ khỏe mạnh? Nhìn ở góc độ tập luyện thể dục thể thao và nhìn rộng hơn ở góc độ chung cho các bà bầu thì Bs có lời khuyên cho các bà bầu như thế nào?

Để có một thai kỳ khỏe mạnh thì chị em cần phải cân bằng giữa vấn đề dinh dưỡng, công việc và vấn đề hoạt động. Trong hoạt động của mình, có những hoạt động sinh hoạt hàng ngày và hoạt động thể dục. Sự cân bằng này nằm ở chỗ là chúng ta phân bổ làm sao để có đủ thời gian cung cấp đủ dưỡng chất, ăn uống đa dạng, không mang tính kiêng khem và cũng không ăn uống qua loa.

Về thời gian nghỉ ngơi thì cần phải đảm bảo giấc ngủ, giấc ngủ buổi trưa và giấc ngủ buổi tối. Về thời gian làm việc thì chị em phụ nữ trong giai đoạn mang thai cũng cần phải xem lại công việc của mình có phải đứng lâu ngồi lâu hoặc phải đi lại quá nhiều, lên xuống cầu thang nhiều lần hoặc mang các vật nặng thì chúng ta có thể xin điều chuyển vị trí công tác trong thời gian mang thai để chúng ta có công việc nhẹ nhàng phù hợp hơn đối với mình. Về chuyện tập thể dục thì nãy giờ chúng ta cũng đã bàn khá nhiều, chúng ta nên duy trì 1 tuần ít nhất là từ 3-4 lần. Nếu điều hòa tất cả những việc đó thì thai kỳ của chúng ta sẽ hoàn toàn đạt được kết quả tốt.

Câu hỏi thính giả:

Em có một thắc mắc là em bị trĩ trước đó nhưng từ lúc mang bầu đến 9 tháng thì em gặp tình trạng khó đi. Em ra tư vấn thì Bs có cho dùng ống bơm và nói không ảnh hưởng tới em bé. Em sử dụng trong một thời gian dài có kết hợp với uống thuốc, không biết là có ảnh hưởng gì đến thai nhi không?

Vấn đề bị trĩ trong thai kỳ cũng vẫn có thể xảy ra và những trường hợp như em ngoài chuyện mình phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc thì chị khuyên em là mình tìm cách để có thể đi được dễ hơn. Ví dụ như chúng ta có chế độ ăn uống, tăng cường ăn trái cây, rau củ để làm tăng nhuận tràng lên và uống nhiều nước đảm bảo 2 lít nước mỗi ngày. Đồng thời nãy mình có nói về hoạt động tập thể dục, nếu như em chịu khó mỗi ngày đi bộ khoảng 30 phút thì cũng giúp đường tiêu hóa của mình vận động tốt hơn.

Ngoài ra em cũng có lo lắng về thuốc uống, thuốc bơm ở trong thai kỳ. Thực ra thì những thuốc đó không ảnh hưởng gì tới thai, em có thể yên tâm. Tuy nhiên chị vẫn khuyên em tập một thói quen làm sao để ruột mình hoạt động tốt hơn là mình phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc.

Thai em bây giờ được 30 tuần, vừa rồi em có đi khám thai theo định kỳ thì em bị gò tử cung, Bs có cho đi siêu âm đo bề cao tử cung thì cổ tử cung đóng, chiều dài 50mm, Bs có cho thuốc về uống. Theo định kỳ, tuần tới Bs có hẹn em đi tiêm thuốc kích thích trưởng thành phổi và hiện tại thì chiều nào em cũng bị gò đau như vậy.

Từ giai đoạn bắt đầu mang bầu bé thứ 2 đến giờ em chưa được chích ngừa uốn ván tại vì do Bs nói là đợt lúc 20 tuần em bị rỉ ối, phải điều trị rỉ ối đã thành ra bây giờ em 30 tuần rồi mà chưa được chích ngừa uốn ván.

Em muốn hỏi Bs em có phải kiêng cữ gì cho giai đoạn sắp tới của em va liệu nếu em không tiêm ngừa uốn ván được thì có ảnh hưởng gì không ạ?

Việc chích ngừa uốn ván mục đích là gì? Thứ nhất là ngừa uốn ván cho mẹ và cái quan trọng là ngừa uốn ván cho bé sau sanh. Nếu như em không chích được giai đoạn trước đó thì mình vẫn có thể chích trước khi sanh 4 tuần, lần khám thai tiếp theo em có thể đề nghị Bs chích cho em mũi uốn ván đầu tiên. Ngoài ra thì những cơn gò mà em có trong thai kỳ thì có lẽ em phải đánh giá cơn gò đó bằng cách chúng ta sẽ để tay ở vùng bụng ngay rốn và đánh giá xem nếu như thực sự cơn gò đó gò cứng hết toàn bộ vùng bụng và khối tử cung và thai căng lên như hình cầu thì như vậy mới là cơn gò. Còn đôi khi nó chỉ là cử động thai, chòi đạp này kia làm cho vùng bụng căng lên một chút xíu rồi sau đó giảm đi. Như vậy thì đôi khi mình phải đánh giá lại cơn gò. Trong lần khám thai tiếp theo em hãy đề nghị Bs đánh giá cái cơn gò đó để em bớt lo lắng và em có thể tự theo dõi được tình trạng của mình

Em có thai hai lần nhưng lần đầu bị băng huyết, lần thứ hai là em bị nhau cài răng lược. Bây giờ em muốn sanh thêm một bé nữa thì có được hay không thưa Bs?

Thực ra như thế này, nếu muốn sanh thêm thì phải cân nhắc thật kỹ bởi vì cả hai vấn đề đó đều có thể lặp lại ở lần mang thai tiếp theo. Và thường thì mức độ lặp lại có khả năng nó sẽ nhiều hơn. Ví dụ lần mang thai thứ ba này mình có thể bị băng huyết nhiều hơn hoặc là nếu như có xảy ra chuyện tái phát nhau cài răng lược thì mức độ cài cũng sẽ nhiều hơn. Do đó, phải suy nghĩ thật kỹ trước khi quyết định sanh thêm bé này và nếu như mình cảm thấy hai bé đã đủ cho mình rồi thì cũng nên để dành sức khỏe chăm cho em bé. Nếu quyết định sanh thêm thì chúng ta phải chuẩn bị tinh thần những vấn đề chúng ta gặp hai lần trước hoàn toàn có tỷ lệ lặp lại ở lần tiếp theo khoảng 10-30%

Một vị thính giả ở Sóc Trăng có câu hỏi: nhà chị ở dưới quê có nuôi rất nhiều ngỗng, người ta thường nói là ăn trứng ngỗng thì con thông minh. Nhưng ăn nó thì rất là ngán bởi vì trứng ngỗng rất to. Nghe thấy ăn trứng ngỗng con thông minh thì cũng có động lực để ăn nhưng thực sự thì cũng phân vân chuyện ăn trứng ngỗng làm cho con thông minh có đúng hay không. Xin mời Bs giải đáp giúp

Đúng là trong quá trình khám thai có nhiều bà bầu đặt câu hỏi này. Thực ra thì các thành phần ở trong trứng ngỗng cũng không khác nhiều so với trứng gà, vịt. Có lẽ là quan điểm từ xưa mình đưa ra vậy và chúng ta nhớ rằng trứng ngỗng khối lượng nó lớn như vậy thành ra là lượng chất dinh dưỡng trong đó nó nhiều hơn so với trứng gà. Nhưng thường bà bầu không ăn nổi. Thay vì như vậy chúng ta có thể ăn trứng gà hoặc trứng vịt, thay vì 1 tuần ăn 1 quả trứng ngỗng thì chúng ta cứ 2 ngày ăn 2 quả trứng gà cũng có giá trị tương đương với nhau

Một câu hỏi nữa của chị Thanh Xuân ở quận 2. Hiện nay chị đã mang thai đến tháng thứ 6, theo dõi cân nặng chị đã lên được 9,5kg Bs không cho tăng cân nữa nhưng chị không biết làm cách nào để không bị lên cân bởi vì ăn uống cũng thấy bình thường nhưng mà cân mỗi tháng đều vượt so với chuẩn cho phép. Chị đặt câu hỏi là phải làm cách nào? Và lên cân như vậy thì có ảnh hưởng gì đến thai nhi không? Bởi vì chị nghe nói là bị ảnh hưởng rất nhiều, có thể về tim mạch, huyết áp có thể là tiểu đường trong thai kỳ

Với cân nặng mà mình tăng được khoảng 9,5kg vào tháng thứ 6 thì Bs cũng đã tiên lượng trước được là số cân nặng đấy là đủ cho bé rồi và thậm chí là đủ tạo sữa sau sanh. Thành ra có thể là với sự đánh giá đó thì Bs đã kìm hãm sự tăng cân của mình ở những tháng sau lại. Một cách có thể chị em phụ nữ mang thai áp dụng được là chúng ta không nên để bụng quá đói và chúng ta sẽ chia nhỏ bữa ăn ra, hạn chế ăn những sản phẩm quá nhiều chất đường bột và béo. Giữa các cữ ăn để giảm tình trạng đói thì chúng ta có thể ăn một ít rau hoặc bánh quy để không bị tình trạng hạ lượng đường trong máu. Các hoạt động thể lực thì nãy giờ mình cũng nói rồi, nếu một ngày chúng ta có thể đi bộ 30 phút hoặc là hai ngày chúng ta đi bộ một lần thì cũng giúp tiêu hao năng lượng dư mà chúng ta nạp vào

Chị Thanh Thảo ở quận 4 có câu hỏi: Chị đã sinh được một cháu gái, gia đình cũng còn quan điểm hỏi phong kiến bắt buộc là phải có một cháu trai. Chị không quan tâm lắm đến vấn đề này nhưng đôi khi bị ảnh hưởng từ phía gia đình. Chị hỏi là sinh con trai hay con gái mà người ta nói là canh theo ngày trứng rụng thì có chính xác hay không và có chế độ ăn uống như thế nào để có thể sinh trai sinh gái được hay không?

Câu hỏi này thật ra là khó trả lời. Khó trả lời ở chỗ là sẽ không đáp ứng được mong muốn của người hỏi bởi vì thật ra thời điểm trứng rụng Bs cũng không thể canh được, trứng có thể rụng bất cứ lúc nào trong suốt chu kỳ kinh của người phụ nữ. Và như vậy chúng ta muốn canh thì rất là khó và hầu như nó còn tùy thuộc vào chuyện người chồng ưu thế, ưu thế là tinh trùng là X hay Y nữa. Thành ra chúng ta cố gắng thụ thai theo kế hoạch, theo ý muốn và thai kỳ khỏe mạnh đó là mục tiêu hàng đầu còn vấn đề chọn lọc thì chuyện đó câu trả lời rất là khó, mình không thể xác định được thời điểm nào rụng trứng chính xác. Chế độ ăn không quyết định giới tính của trẻ và thậm chí còn đặt cho người tiêu thụ mất cân bằng về dinh dưỡng và nguy cơ mắc các bệnh lý như là tiểu đường hoặc cao huyết áp

Một lần nữa rất cám ơn Ths-Bs Thanh Tâm đã tham gia chương trình

2 Bình luận

  1. Chào bác sĩ
    Cho e hỏi hiện e đang mang thai dc 3 tháng, nhưng e đo huyết áp thì 100/60 thì có thấp ko à, nhiều lúc e cũng thấy chóng mặt.

    • procarevn bình luận:

      Chào bạn Ngọc Hoa,
      Chỉ số huyết áp của bạn như vậy là thấp. Huyết áp thấp khiến lượng máu tới các cơ quan trong cơ thể thiếu hụt khiến bạn thường xuyên thấy hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi, chán ăn. Để cải thiện tình trạng trên bạn nên uống nhiều nước, tăng cường ăn nhiều hoa quả, rau xanh, các thực phẩm bổ dưỡng. Nên chia nhỏ bữa ăn hàng ngày, không để bụng no quá hoặc đói quá. Thực hiện tập thể dục nhẹ nhàng thường xuyên để duy trì huyết áp ổn định; tránh thay đổi tư thế đột ngột đồng thời nhớ bổ sung dinh dưỡng đầy đủ.
      Chúc bạn một thai kỳ mạnh khỏe!