Tư vấn: Những khó chịu trong thai kỳ – TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Hà

17 đã xem

Khách mời: TS BS Nguyễn Thị Thanh Hà – Giám đốc Y khoa bệnh viện phụ sản Mê Kông

Trong suốt thời kỳ mang thai người phụ nữ sẽ gặp phải rất nhiều những biểu hiện gây khó chịu. Những khó chịu đó thậm chí có thể trở thành nỗi ám ảnh của các bà bầu.

Tư vấn: Những khó chịu trong thai kỳ - TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Hà 1

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Hà

Khi có thai, nội tiết của bánh nhau tiết ra để giữ thai đồng thời nó cũng làm thay đổi ở cơ thể rất nhiều. Đối với Hệ thần kinh: do nội tiết tăng cao giữ nước làm cho phù não nhẹ làm cho thần kinh ở dạng rất dễ kích thích nên người phụ nữ mang thai rất dễ buồn, rất dễ hờn, giận… những chuyện ngày xưa có thể không là gì nhưng khi mang thai trở lên nặng nề, có thể làm cho vợ chồng buồn bực lẫn nhau. Hệ thần kinh mất cân bằng, nội tiết tố thay đổi khiến thay đổi chuyển hóa cơ bản, thân nhiệt làm nóng nực bực bội…

Hệ tuần hoàn gồm tim, mạch, máu để đi nuôi các cơ quan trong cơ thể và em bé. Bình thường lượng máu trong cơ thể là 4 lít, khi có thai máu có thể lên đến 6-7 lít, đặc biệt là vào tuần 22-24. Như vậy, tim phải hoạt động nhiều hơn để lưu thông máu đi khắp cơ thể, khiến cảm giác của bà bầu y như là mình bị bệnh tim vậy, lâu lâu thấy tim đập nhanh, mình hụt hơi, mình ngợp thở thì cũng là bình thường và các bạn yên tâm là nó xảy ra trong vòng 2-3 tuần sau đó nó sẽ giảm đi từ từ bởi vì chúng ta sẽ quen dần với nhịp bóp của tim như vậy.

Cơ quan thứ ba là cơ quan hô hấp, khi có bầu thì chúng ta thở sẽ khác đặc biệt là thai càng lớn thì thở càng khó hơn bởi vì tử cung căng lên cao sẽ đẩy cơ hoành lên làm cho dung tích thở của chúng ta bị giảm đi nên sẽ có cảm giác thiếu oxy, lâu lâu các bạn phải hít thơi thật sâu cảm giác như bị ngợp thở. Đó là điều bình thường, những lúc cảm thấy mệt như vậy các bạn hít thật sâu bằng mũi, nín lại 1-2 giây rồi sau đó thở ra nhẹ nhẹ bằng miệng. Làm vài lần như vậy sẽ thấy dễ chịu hơn.

Đến cơ quan tiếp theo ở phía dưới là hệ tiêu hóa. Nội tiết tăng lên khi có bầu thì dịch vị của bao tử tăng cao, tính acid nhiều nên sẽ đau vùng thượng vị, mắc ói rất khó chịu. Nội tiết tiết ra chất làm cho tử cung mềm thì đồng thời các cơ quan của ruột, bao tử cũng mềm nên dễ bị táo bón, dễ bị đầy hơi, dễ bị ói mửa. Đó cũng là điều bình thường, không cần quá lo lắng. Bạn có thể tới gặp bác sĩ để được tư vấn cách ăn uống phù hợp.

Tiếp theo nữa là cơ quan tiết niệu. Khi mới có bầu tử cung to lên đè vào bọng đái, bạn sẽ bị đi tiểu rất nhiều lần. Nếu không phải tiểu rắt tiểu buốt thì đó là biểu hiện bình thường khi mang thai. Khi thai lớn thì tử cung lên cao, hết đè vào bọng đái,  lúc đó chúng ta lại đi tiểu bình thường. Tuy nhiên, từ hơn 8 tháng cho đến tháng 9, đầu em bé quay xuống thì lại chèn vào bọng đái, lúc đó chúng ta lại mắc tiểu rất nhiều. Có một số trường hợp chúng ta bị són tiểu khi em bé đạp bởi vì nó thúc vào bọng đái nên các bạn cũng đừng có lo bởi vì đó là biểu hiện sinh lý. Tuy nhiên nếu sự chèn ép diễn ra lâu thì cũng có thể gây ra tình trạng nhiễm trùng tiểu nên nếu có triệu chứng tiểu gắt, tiểu buốt thì các bạn cũng nên đi gặp Bác sĩ để được tư vấn cụ thể.

Một cơ quan tôi cũng muốn nhắc nữa là về cơ xương khớp. Khi nội tiết tăng lên dẫn tới giữ nước trong các cơ quan. Bà bầu thường bị đau khớp cổ tay, đau khớp giữa bàn tay, ngón tay rồi đau khớp ở háng, đau khớp ở xương mu, đau khớp ở chậu hông, thắt lưng… đó là do thay đổi nội tiết gây lên và bạn không cần lo lắng. Hỗ trợ bằng vật lý trị liệu cũng có thể giảm bớt.

Khi nội tiết tăng, niêm mạc âm đạo dày lên và tiết dịch nhiều nên khi có bầu huyết trắng sẽ nhiều. Nếu không gây khó chịu, không có màu vàng, màu xanh, không gây ngứa, không gây hôi thì bạn có thể yên tâm.

Như vậy, khi có bầu nội tiết tố tăng lên sẽ ảnh hưởng tới tất cả các cơ quan của cơ thể và chúng ta khó chịu. Tuy nhiên, đây chỉ là biểu hiện sinh lý bình thường mà thôi. Nếu có biểu hiện khác lạ thì bạn mới cần tới bác sĩ để được thăm khám và điều trị.

Thưa Bs, giống như Bs vừa liệt kê, có rất nhiều những rắc rối, những khó chịu trong giai đoạn mang thai và hầu như những vấn đề đó đều là những vấn đề rất bình thường. Tuy nhiên những khó chịu như thế nào thì được xem là dấu hiệu không bình thường mà chúng ta cần phải lưu ý thưa Bác sĩ?

Như tôi vừa trình bày đó gọi là sinh lý trong thai kỳ. Nếu quá một chút sẽ thành bệnh lý. Ví dụ như sự chèn ép của bọng đái chẳng hạn, nếu sự ứ chảy nước tiểu mà bị lâu nó sẽ giữ nước tiểu cặn lắng lại và sau đó sẽ là nhiễm trùng tiểu với biểu hiện: tiểu gắt, tiểu buốt, mỗi lần tiểu xong thấy đau và có thể còn thấy có máu nữa. Khi nhiễm trùng tiểu chúng ta cần phải được chữa trị bởi nếu tình trạng nhiễm trùng tiểu kéo dài nó có thể trở thành một trong những nguyên nhân gây sinh non hoặc là sảy thai.

Hoặc là một số trường hợp giữ nước các bạn thấy da, chân có thể phù. Nếu phù cộng với huyết áp cao thì có nguy cơ bị tiền sản giật, cần bác sĩ tư vấn và sử lý sớm.

Hoặc trường hợp đơn giản nhất là vấn đề huyết trắng như vừa nãy tôi nói. Phụ nữ có thai thì huyết trắng nhiều, tuy nhiên bị ẩm ướt quá có thể chuyển sang bị nấm âm đạo: ngứa, rát, đau, nhiễm trùng tiểu và gây rất khó chịu. Hậu quả có thể làm cho màng ối bị viêm sau đó bị vỡ ối non có thể dẫn đến sanh non…

Tóm lại các bạn thấy giữa cái lành và cái bệnh nó có thể không có giới hạn rõ ràng nên nếu các bạn đi khám thấy có gì không bình thường chúng ta có thể trao đổi ngay với Bs.

Có cách nào để giảm thiểu hoặc được hơn nữa là giảm hẳn những khó chịu, những rắc rối trong quá trình mang thai không thưa Bs?

Thực ra tất cả chúng ta đều mong muốn người thai phụ khi mang bầu được khỏe mạnh. Tuy nhiên, sự thay đổi sinh lý xảy ra như vậy thì chúng ta phải chấp nhận. Nhưng chúng ta cũng có những cách khắc phục, giảm thiểu tối đa.

Ví dụ về hệ thần kinh các bạn dễ bị kích thích, dễ bị hờn, dễ bị giận. Như vậy thì người chồng có thể là người giải quyết đầu tiên chứ không phải Bs; đó là thể hiện sự chăm sóc, chia sẻ, quan tâm. Và cả những người xung quanh cũng vậy. Đó là một trong những yếu tố tâm lý để làm giảm buồn phiền của người phụ nữ mang thai.

Vấn đề thứ hai là về hệ tiêu hóa: bạn có thể chia bữa ăn ra làm nhiều bữa nhỏ, hạn chế các chất kích thích; đặc biệt là mẹ bầu không nên để bụng đói lúc nào cũng phải có một chút gì đó để ăn vặt. Nếu đói thì dịch vị tăng acid nó sẽ khó chịu.

Về hệ tiết liệu thì chúng ta cố gắng uống nước nhiểu hơn. Lượng nước đưa vào cơ thể bà bầu là từ 3-3,5 lít một ngày. Nhiều khi các mẹ bầu uống không đủ làm cho nước tiểu keo lại, khai… không tốt.

Về hệ tim mạch, hô hấp thì các bạn tập thở: hít thật sâu bằng mũi rồi chúng ta ngưng lại vài giây rồi thở ra nhẹ nhàng bằng miệng. Bất kỳ lúc nào cảm thấy khó chịu chúng ta đều có thể làm như vậy. Đồng thời lưu ý: khi thay đổi tư thế thì không làm nhanh quá bởi vì ở bà bầu có tụt huyết áp tư thế có thể làm sa sẩm mặt mày, choáng váng, xỉu; nên tránh những nơi đông người, ngộp thở…

Về cơ quan sinh dục thì yêu cầu chúng ta giữ vệ sinh: giữ sạch và giữ khô. Về hệ cơ xương khớp chúng ta có thể ngâm tay chân buổi tối bằng nước muối. Ngoài ra các bạn có thể uống các thuốc khác như calci, B1, magie B6…

Tư vấn: Những khó chịu trong thai kỳ - TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Hà 2

Câu hỏi thính giả:

Tình trạng của em như thế này: Trước khi có bầu em 48kg, em mang bầu được 33 tuần, hôm qua em mới đi khám con được 2kg, trong khi đó em tăng được 17kg . Em ăn đồ ăn chất dinh dưỡng vào con không ạ?. Em muốn nhờ Bs tư vấn cho chế độ ăn uống như thế nào để em đừng có tăng cân nhiều quá, còn con thì vẫn đủ chất dinh dưỡng.

Như chúng ta biết, nếu người mẹ từ 45-48kg thì khi mang thai được phép tăng từ 15-18kg. Số cân của bạn cũng trong giới hạn chấp nhận được nên không cần lo lắng quá. Em bé 33 tuần thì trọng lượng trung bình khoảng 2,3kg. Em bé khoảng 2kg thì trọng lượng hơi bị thiếu một chút nhưng chưa đến nỗi phải lo lắng bởi vì trọng lượng của bé bây giờ mới bắt đầu tăng nhiều, những tuần cuối em bé mới tăng nhanh.

Để mẹ không tăng nhiều mà vẫn đủ chất cho con thì chế độ ăn phải hạn chế đường, các loại nước ngọt… Nhưng em cần bù thành phần chất đạm bởi vì chất đạm rất cần cho sự phát triển trọng lượng của trẻ đặc biệt giai đoạn cuối cùng, chất béo đặc biệt là sữa. Sữa thì em có thể uống sữa bầu hoặc sữa vinamilk tiệt trùng cũng được. Nên uống loại không đường. Nếu em có làm test dung nạp đường mà kết quả là không bị tiểu đường thì không có gì phải lo lắng. Tăng cường chế độ ăn, đặc biệt là đạm và sữa là 2 chất quan trọng và uống nhiều nước.

Bạn Thu Trang ở Đồng Tháp có gửi một bức thư về chương trình, trong thư thì bạn miêu tả rất nhiều dấu hiệu của mình khi mang thai giống như nãy giờ Bs liệt kê nhưng mà vấn đề làm cho bạn quan tâm nhiều nhất đó là bạn cho biết là bạn mang thai ở tháng thứ 5 nhưng khoảng từ tháng thứ tư cho đến giờ thì bạn cứ bị táo bón riết. Có thể nói thức ăn thì bạn cũng cố gắng ăn rau rồi ăn khoai lang này kia nhưng vẫn bị táo bón. Mỗi khi nghĩ đến chuyện này thì bạn rất sợ. Bạn hỏi có vấn đề gì hay không và có cách nào khắc phục hay không

Táo bón trong thai kỳ là một triệu chứng rất thường gặp, đó là do sự giảm của nhu động ruột. Giảm như động ruột dẫn tới chướng bụng, dễ bị táo bón làm cho chúng ta rất khó chịu.

Để khắc phục, bạn cần uống nhiều nước, nhu cầu nước của người phụ nữ mang thai trong một ngày chúng ta phải duy trì lượng chất lỏng khoảng 3-3,5 lít. Tăng cường ăn trái cây, các cụ ta có nói: cam hàn quýt nhiệt bưởi tiêu; như vậy thì bưởi là một trong những thứ giúp chúng ta tiêu hóa tốt nhất và chống bón tốt nhất trong tất cả các loại trái cây. Một ngày người phụ nữ ăn nửa trái bưởi thì rất tốt, nó chống táo bón, cung cấp một lượng vitamin C rất tốt cho thai kỳ, ngoài ra trong bưởi còn một số yếu tố vi lượng rất cần cho thai do đó em có thể ăn bưởi thường xuyên. Ngoài ra, tăng cường ăn rau để tăng chất xơ, giúp đi cầu dễ hơn: chuối, khoai lang hoặc đu đủ chín nhưng các món này không tốt bằng bưởi.

Có một số trường hợp Bs đã tư vấn ăn uống đúng như vậy mà vẫn không được, như trường hợp khung đại tràng của họ hơi bị giãn chẳng hạn. Những trường hợp không giải quyết được bằng ăn uống thì có thể được tư vấn dùng thuốc. Một trong những thuốc có thể cho uống là Duphalac. Nhưng mà các bạn cũng chú ý thêm phần tập thể dục, bà bầu không tập thể dục, ít đi lại cứ ngồi hoài một chỗ thì tình trạng táo bón sẽ khó được cải thiện.

Vợ em sinh đã 4 tháng rồi, xin hỏi Bs là tay bị tê tê hoài mà nhất là ngón út rất đau, tay giữ không được bình thường. Em đã có 3 cháu, 2 đứa trước không bị sao đứa này lại bị như vậy

Trong quá trình mang thai có thể có vấn đề giữ nước ở cơ xương khớp. Nhưng thường sau sanh 3 tháng thì đã ổn rồi. Vợ bạn sau sanh 3 tháng vẫn còn triệu chứng đó thì phải cho đi khám bởi để xem có thể bị hội chứng ống cổ tay hay không? nó làm cho tê ngón tay, co ra co vào khó hoặc là mất cảm giác, tê bì thì đó là các triệu chứng chúng ta có thể gặp ở những người bị ống cổ tay. Nếu vợ anh đã quá 3 tháng 10 ngày thì coi chừng là có triệu chứng giật thể nên mình nên đi khám chứ không phải cứ chờ cho nó hết lỡ nặng ra thì không tốt

Vợ em có bầu đã 8 tháng rồi nhưng mà vẫn còn bị ói hoài?

Thường thường qua 100 ngày lượng nội tiết giảm thì sẽ hết ói. Tuy nhiên có khoảng từ 1,5-2% phụ nữ bị nghén suốt thai kỳ bởi vì sau 100 ngày, nội tiết giảm xuống nhưng vẫn ở mức cao hơn bình thường. Vì vậy, với những người phụ nữ mà khi hành kinh nội tiết họ thay đổi khiến họ mệt họ ói mửa, nhức đầu, căng ngực thì khi có bầu những người này có thể nghén đến ngày sanh luôn.

Trong các bệnh viện phụ sản đã có những trường hợp mà họ nghén đến mức không thể ăn, không thể uống được mà chỉ ói thôi nằm bệnh viện truyền dịch rất nhiều, nuôi ăn rất nhiều. Có khi đến 7-8 tháng người phụ nữ không thể chịu được và vì tính mạng của bà mẹ nhiều khi người ta phải giải quyết vấn đề thai. Nếu vợ bạn sức khỏe vẫn ổn định, em bé vẫn phát triển bình thường thì mình cứ chấp nhận và chờ đến ngày sanh. Tuy nhiên cũng có một loại thuốc làm bớt triệu chứng nghé, bớt ói đi chứ khỏi hoàn toàn thì khi nào phải lấy cái nhau ra khỏi cơ thể, thời gian ít nhất là 6 tuần sau thì nội tiết mới trở lại bình thường thì lúc đấy mới hết ói. Vợ bạn rơi vào một trong số các tỷ lệ hiếm, quá nhạy cảm với sự thay đổi nội tiết

Bạn Thanh Trần có gửi email về chương trình, bạn cho biết là bạn mang thai ở tuần thứ 9 mà vấn đề làm cho bạn rất lo đó là hầu như không ăn được gì hết, không uống được sữa của bà bầu thì có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của con hay không và có cần bổ sung gì trong giai đoạn này hay không?

Trong khoảng 12-14 tuần đầu đã có những trường hợp nghén nặng người mẹ không thể ăn được. Nhưng bạn cũng đừng quá lo lắng, bởi trong giai đoạn đầu này em bé chưa cần quá nhiều dưỡng chất để phát triển, nó chỉ lấy từng phần trong cơ thể mẹ để hình thành cơ thể em bé. Cơ thể của mẹ cũng đủ cung cấp cho em bé rồi và em bé có thể phát triển tốt, có thể tạo hình tốt. Còn mẹ nếu mệt quá không thể ăn được thì có thể vào bệnh viện truyền thêm dịch để bổ sung nước điện giải, truyền thêm chất đạm … Bạn ăn không được thì chúng tôi sẽ truyền trực tiếp vào mạch máu và như vậy cũng hỗ trợ những phần cần thiết để mẹ tồn tại và em bé phát triển. Qua khoảng 14 tuần, đa phần các mẹ bầu sẽ khỏe lại và sẽ ăn uống tốt.

Xin chân thành cảm ơn TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Hà đã tham gia chương trình!

 

Có thể bạn quan tâm: ,