Tư vấn: Bổ sung khoáng chất cho thai phụ – ThS.BS. Lê Văn Hiền

8 đã xem

Khách mời: ThS.BS Lê Văn Hiền – Tổng thư ký hội Sản Phụ khoa Thành phố HCM, Phó Giám đốc Bệnh viện Quốc tế Hạnh Phúc

Khoáng chất có vai trò gì đối với thai kỳ? Cần bổ sung như thế nào? Cần chú ý những gì? Hy vọng với phần tư vấn của ThS.BS Lê Văn Hiền dưới đây sẽ giúp giải đáp được phần nào những băn khoăn của các bạn.

Tư vấn: Bổ sung khoáng chất cho thai phụ - ThS.BS. Lê Văn Hiền 1

ThS.BS. Lê Văn Hiền

Thưa BS Hiền, ngày hôm nay chúng ta sẽ nói về vấn đề bổ sung khoáng chất trong thai kỳ. Nhưng  khoáng chất trong thai kỳ quan trọng như thế nào đối với sức khỏe của bà bầu cũng như của thai nhi, thưa bác sĩ?

Dạ vâng thưa quý vị, chúng ta biết rằng khoáng chất và các yếu tố vi lượng rất quan trọng đối với sức khỏe con người nói chung và nó đặc biệt quan trọng với người phụ nữ mang thai. Bởi vì khi người phụ nữ mang thai ngoài việc duy trì sự phát triển của cơ thể chúng ta còn phải nuôi dưỡng một em bé nữa. Những yếu tố vi lượng có thể phòng ngừa được những bệnh lý dị tật cho thai nhi, như acid folic phòng ngừa dị tật ống thần kinh. Và một số yếu tố vi lượng khác có giúp cho sự phát triển của trí não. Giúp cho sự tăng trưởng của não bộ ví dụ như carbohydrat và các vitamin nhóm B ví dụ như B1,B2,B3 và B6; hỗ trợ sự trưởng thành của não bộ như DHA hoặc Omega3- là 1 axit béo không no.

Trong rất nhiều loại khoáng chất như vậy thì trong giai đoạn mang bầu chúng ta sẽ bổ sung những khoáng chất nào? Có phải là đợi đến khi chúng ta mang thai rồi mới bổ sung hay không hay là trước đó chúng ta đã phải có bước chuẩn bị cho việc mang thai của mình? BS Hiền sẽ mang đến cho chúng ta rất nhiều những thông tin như thế đúng không thưa Bs?

Vâng thưa quý vị, việc bổ sung khoáng chất cũng như một số vitamin không phải khi mang thai chúng ta mới chuẩn bị. Bởi vì khi chúng ta thấy có dấu hiệu trễ kinh, chúng ta biết mình mang thai lúc đó đã có phôi phát triển rồi. Tôi lấy ví dụ như acid folic được khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới là chúng ta phải bổ sung axid folic tối thiểu 1 tháng trước khi mang thai bởi nếu thiếu nó có thể gây ra dị tật ống thần kinh. Các vitamin khác ngoài việc giúp cho cơ thể người phụ nữ nó có thể giúp cho sự phát triển của trứng cũng như tăng khả năng thụ thai. Ví dụ như các chất chống oxi hóa, các vitamin như vitamin A, vitamin C, đó là các yếu tố quan trọng giúp cho sự làm tổ của thai.

Trong giai đoạn mang thai có những người gặp những phiền toái khó chịu trong giai đoạn này nhưng cũng có những người ăn uống nghỉ ngơi vẫn tốt và họ thắc mắc là ăn uống tốt như vậy và có cảm giác như không thiếu chất dinh dưỡng trong giai đoạn này thì có cần bổ sung các khoáng chất như chúng ta đang đề cập không BS?

Dạ vâng thưa quý vị, nếu như chúng ta ăn với chế độ ăn như bình thường thì chúng ta vẫn nên bổ sung một số các vitamin và khoáng chất dành cho bà bầu bởi vì trong thức ăn hàng ngày của chúng ta thường thiếu rất là nhiều dưỡng chất. Đặc biệt là axid folic, chúng ta nghĩ người Việt Nam hoặc Châu Á sẽ không thiếu vì axit folic có rất nhiều trong ngũ cốc; tuy nhiên với sự phát triển của ngày nay, gạo thì được chà rất trắng, các loại đậu cũng phải rửa rất sạch và bỏ vỏ đi; mà aicd folic có nhiều trong vỏ của các loại ngũ cốc. Chính vì vậy, theo rất nhiều các nghiên cứu thì người ta thấy rằng người Việt Nam mặc dù ăn nhiều ngũ cốc nhưng vẫn bị thiếu axit folic như thường. Hơn nữa người ta thấy rằng canxi và sắt cũng không đủ để cung cấp cho người phụ nữ mang thai nếu chỉ qua thực phẩm hàng ngày. Vì vậy chúng ta vẫn cần bổ sung mặc dù chế độ ăn của chúng ta vẫn bình thường, không nghén hay ói mửa.

Thưa bác sĩ, chúng ta đã khẳng định việc bố sung các khoáng chất là cần thiết và hữu ích. Nhưng cần bổ sung chất gì khi bổ sung các khoáng chất như vậy thì chúng ta cần phải lưu ý những điều gì thưa BS?

Chúng ta cần lưu ý 1 số vấn đề: thứ nhất là những viên đa sinh tố bổ sung các yếu tố vi lượng như: bổ sung các vitamin đặc biệt là vitamin nhóm B: axit folic và các Omega3 thì chúng ta nên bổ sung trước mang thai. Đối với sắt thì chúng ta cần phải làm xét nghiệm xem là có bị thiếu máu hay không, thiếu máu do thiếu sắt hay là thiếu máu do di truyền thì chúng ta nên làm xét nghiệm đó trước khi bổ sung thêm sắt bởi vì khi không làm xét nghiệm mà bổ sung sắt luôn thì nó sẽ làm ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm và lúc đó thì sẽ khó phân tích kết quả đó là có thiếu máu hay không hoặc là thiếu máu là do thiếu sắt hay thiếu máu di truyền. Cũng nói thêm là ở Việt Nam thiếu máu di truyền là bệnh Thalasemia nếu như người mẹ bị Thalasemia thể ẩn,người cha bị Thalasemia thể ẩn thì em bé sẽ có nguy cơ bị thể rất là nặng và có thể gây thai chết lưu. Hoặc là thiếu máu Thalasemia thể nặng của em bé gây ra chậm phát triển tâm thần và vận động.

Vâng thưa BS, Khi bổ sung khoáng chất, ngoài tác dụng như mình vừa phân tích thì nó có thể giúp cho việc phòng ngừa hay là thuyên giảm những triệu chứng khó chịu điển hình khi mang thai hay không vậy thưa Bác sĩ?

Như chúng ta biết rằng trong các viên đa sinh tố có chứa các vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B6 có thể làm giảm các triệu chứng của thai nghén. Và trong thuốc có chứa Magie nữa thì Magie sẽ làm giảm các triệu chứng như chuột rút, bọp vẻ. Bổ sung canxi và Magie nó làm giảm các triệu chứng chuột rút mà chúng ta thường thấy ở người phụ nữ mang thai. Và đối với người bị táo bón, sử dụng các viên thuốc chứa sắt riêng lẻ đôi khi làm tình trạng táo bón nhiều hơn thì có 1 số viên thuốc chứa vitamin tổng hợp còn có thể làm giảm triệu chứng táo bón đó nữa.

Tư vấn: Bổ sung khoáng chất cho thai phụ - ThS.BS. Lê Văn Hiền 2

Câu hỏi của bạn Huy Hoàng Nguyễn nhờ BS giải đáp giúp: hiện nay vợ bạn mang thai 7 tháng và luôn bị tình trạng chua miệng và không muốn ăn 1 món nào hết. Bạn đặt câu hỏi là có cách nào khắc phục tình trạng này hay không? Và lần trước khi vợ bạn mang thai thì bị sinh non ở tuần thứ 33, bạn lo lắng là có bị lặp lại tình trạng đó ở lần mang thai này hay không và làm sao để giảm nguy cơ sinh non?

Chào bạn, đối với triệu chứng vợ bạn đang mắc phải như là chua miệng thì rất nhiều phụ nữ mang thai gặp phải. Khi mang thai do ảnh hưởng của nội tiết thai kỳ làm giảm nhu động của bao tử do vậy chúng ta sẽ thấy người phụ nữ có những triệu chứng gần giống như bị đau bao tử: đầy hơi, ợ hơi, ợ chua… Nội tiết đó cũng làm cho tăng tiết dịch vị do vậy nhiều người phát hiện thai không phải là nhờ đi khám bác sĩ sản phụ khoa mà là đi khám bác sĩ về tiêu hóa vì thấy đau ở vùng thượng vị.

Bạn yên tâm vì triệu chứng đó không có gì nguy hiểm lắm và chúng ta cũng có những cách để khắc phục tình trạng đó như: không nên ăn quá no nhưng cũng không nên để bụng quá đói, nên chia nhỏ bữa ăn ra, một ngày nên ăn từ 5-7 bữa. Nếu như triệu chứng nhiều quá do tình trạng trào ngược dạ dày thực quản có thể sử dụng 1 số thuốc an toàn cho người phụ nữ mang thai ví dụ như là Maalox, Phosphalugen hoặc những triệu chứng nhiều ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày thì có thể đi khám bác sĩ để bác sĩ cho 1 số loại thuốc an toàn cho phụ nữ mang thai.

Còn việc thứ 2 bạn hỏi liên quan đến việc sinh non. Lần trước sinh non ở tuần lễ thứ 33 thì lần này cũng có thể bị sinh non. Đối với trường hợp của bạn thì lần này bác sĩ sẽ siêu âm đo chiều dài kênh cổ tử cung ở 1 số thời điểm quan trọng, đó là khoảng 18 tuần, 24 tuần và 28 tuần. Qua siêu âm đo chiều dài kênh cổ tử cung đó bác sĩ sẽ tiên lượng là có thể sinh non trong thời gian sắp tới hay không và lúc đó bác sĩ sẽ cho các thuốc có thể phòng ngừa chuyện sinh non. Đồng thời sẽ làm xét nghiệm dịch âm đạo để xem dịch âm đạo có bị nhiễm trùng, có vi trùng hay không để điều trị phòng ngừa tình trạng ối vỡ non, hoặc là nhiễm trùng ối. Và có 1 xét nghiệm nữa cũng nhiều bệnh viện thực hiện ở Việt Nam đó là xét nghiệm tìm Protein ở trong âm đạo của người phụ nữ. Nếu qua xét nghiệm người ta thấy rằng có nguy cơ bị sinh non thì người ta sẽ cho điều trị bằng các thuốc giảm gò hoặc sử dụng các hỗ trợ nâng cổ tử cung hoặc Progesteron đặt âm đạo.

Vâng cảm ơn BS. Một câu hỏi của bạn Nguyễn Gấm nhờ BS tư vấn giúp: bạn năm nay 29 tuổi mới sinh em bé đầu lòng, em bé được khoảng 20 ngày tuổi là bé gái nặng 2,8kg. Bạn rất lo lắngmặc dù em bé còn nhỏ như vậy nhưng bạn không đủ sữa cho em bé bú và có cách nào để khắc phục vấn đề này hay không?  Nhờ BS giải đáp.

Dạ vâng thưa quý vị, chúng ta biết rằng khi sinh em bé thì trong 6 tháng đầu tiên thì nên cho em bé bú sữa mẹ hoàn toàn bởi vì sữa mẹ là thức ăn phù hợp nhất và giúp cho sự phát triển của em bé tốt nhất. Đối với 1 số người phụ nữ không có đủ lượng sữa thì đó là 1 thiệt thòi cho em bé. Có 1 số cách giúp cho lượng sữa về nhiều chúng ta cần lưu ý:

  • Thứ nhất, chúng ta phải ăn uống đầy đủ, đặc biệt là chúng ta phải uống đủ nước vì nếu người phụ nữ uống không đủ nước thì lượng sữa cũng sẽ ít.
  • Thứ 2, chúng ta phải ăn đầy đủ chất dinh dưỡng và cân bằng, không phải chỉ tập trung ăn 1 số chất. Ví dụ như 1 số người suốt ngày chỉ ăn móng heo và đu đủ thì chúng ta cần ăn đầy đủ và cân bằng. Bổ sung dinh dưỡng, nước, các yếu tố vi lượng ví dụ như các thuốc mà sử dụng trong thời gian mang thai thì chúng ta tiếp tục sử dụng cho thời gian cho con bú nếu thiếu nó cũng làm ảnh hưởng đến lượng sữa.
  • Thứ 3 là chúng ta phải ngủ đủ giấc,bởi vì khi người phụ nữ trong thời gian cho con bú mà mất ngủ thì sẽ hay bị mất sữa. Vì Prolactin tiết ra để kích thích sự tạo sữa thì được tiết ra nhiều trong lúc ngủ nếu như mất ngủ sẽ làm cho mất sữa nên người chồng và gia đình cần hỗ trợ cho người phụ nữ trong quá trình chăm sóc em bé để làm sao có giấc ngủ tốt.
  • Thứ 4, nếu chúng ta bị các rối loạn về trầm cảm bị stress, bị căng thẳng thì đó cũng là 1 trong các yếu tố làm mất sữa. Vì vậy, chúng ta cần được nghỉ ngơi thư giãn.

Một câu hỏi của thính giả quận 2, chị cho biết mình vừa phát hiện có thai đồng thời khi phát hiện có thai thì bản thân không ăn được bất kỳ món ăn nào, bị mệt và ói, chỉ cần ngửi mùi gì lạ là thấy khó chịu và ói liên tục. Cả nhà nói là bị về yếu tố tâm lý nhưng chị nghĩ là không chỉ bị về yếu tố tâm lý. Chị rất lo lắng ảnh hưởng đến thai nhi vì không ăn được gì hết, chị có hỏi là có cách nào khắc phục được tình trạng bị mệt, ói như vậy hay không? Trong giai đoạn không ăn được như vậy thì bổ sung khoáng chất cho mẹ và con như thế nào thưa Bs?

Trong trường hợp của bạn thực ra chỉ là triệu chứng nghén, hay còn gọi là thai hành. Ở hầu hết tất cả các phụ nữ mang thai đều có triệu chứng thai nghén, thai hành nhưng nó sẽ có ở những mức độ khác nhau tùy vào cơ địa và thể trạng của bạn trước khi mang thai bởi vì trước khi mang thai thể trạng quá yếu thì khi mang thai triệu chứng thai hành sẽ làm cho bạn mệt hơn. Và tâm lý cũng là 1 tác động rất lớn. Tùy vào mức độ nghén chúng ta có những cách điều trị khác nhau. Với trường hợp của bạn, nghén tới mức không thể ăn được gì thì bạn nên đi khám để bác sĩ đánh giá được mức độ dinh dưỡng của bạn như thế nào, có thể Bs sẽ cho bạn bổ sung bằng đường truyền tĩnh mạch, sau đó triệu chứng giảm dần thì bạn sẽ ăn lại được.

Câu hỏi thính giả:

Em mới sinh cháu được 4 tháng, sau khi sinh khoảng 1 tháng thì em có kinh rồi sau đó kinh của em bị rối loạn, 1 tháng em có kinh 2 lần. Em đi khám ở bệnh viện trung ương Huế thì bác sĩ có nói rằng hiện tượng đó là bình thường và lòng tử cung của em bình thường, phụ khoa của em bình thường. Em xin hỏi việc đó có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của em không ạ?

Vâng chào bạn, chúng ta biết rằng sau khi sinh xong thì có hiện tượng ra máu âm đạo người ta gọi là ra sản dịch. Thường sản dịch ra trong vòng 2 tuần thì sẽ hết sau đó khoảng thời gian 1 tháng đến 6 tuần sẽ hết thời gian hậu sản. Niêm mạc tử cung sẽ phục hồi trở lại và sẽ có tình trạng ra máu người ta gọi là kinh non. Tiếp tục tình trạng ra kinh non trong giai đoạn đầu thì kinh ra không đều, lúc có thể rong rong hoặc có tình trạng như của bạn là 1 tháng ra 2 lần. Hoặc có trường hợp ra ồ ạt thì những trường hợp đó máu không ra nhiều không ảnh hưởng gì đến sức khỏe cũng không sao hết và đối với phụ nữ cho con bú sau khi tình trạng ra kinh non đó thì sẽ bị mất kinh một thời gian trung bình là 6 tháng, có trường hợp cả năm sau mới có kinh lại. Trường hợp của bạn nếu máu không ra quá nhiều như bạn nói 1 tháng ra 2 lần và chỉ ra chút chút và đi khám bác sĩ nói bình thường, lòng tử cung sạch, tử cung bình thường, buồng trứng bình thường thì bạn yên tâm.

Thưa bác sĩ khi bổ sung dưỡng chất trong thai kỳ như vậy thì theo bác sĩ loại gì chúng ta nên bổ sung và loại gì chúng ta không nên bổ sung nhiều và có phải là cứ bổ sung khoáng chất nào có hàm lượng cao thì nó sẽ tốt hơn hay không?

Vâng thưa quý vị, như chúng ta biết thì chúng ta bổ sung thì cũng phải bổ sung đúng không phải ăn thật nhiều uống thật nhiều là đã tốt. Chúng ta cần lưu ý 1 số vitamin tan trong dầu cần phải thận trọng, không nên dùng riêng. Ví dụ vitamin A vì nếu sử dụng vitamin A thông thường những viên chứa mấy ngàn mili đơn vị có thể gây ngộ độc và gây nguy hiểm tới thai nhi. Thứ 2, là vitamin C, những viên đa sinh tố dành cho bà bầu luôn có vitamin C ở mức vừa phải. Nhưng nếu chúng ta sử dụng vitamin C quá nhiều, ví dụ 1 ngày chúng ta sử dụng 2 gam hoặc cứ liên tục như vậy cũng không phải là tốt bởi vì vitamin C nếu sử dụng liều cao cũng gây nguy hiểm cho thai nhi. Còn với 1 số yếu tố khác ví dụ như sắt và canxi thì cũng chỉ sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Mỗi ngày nếu không có triệu chứng bất thường thì chỉ bổ sung 1 viên đa sinh tố chứa đầy đủ các yếu tố vitamin cho bà bầu và 1 viên sắt, 1 viên canxi là đủ. Dùng quá nhiều canxi thì sẽ thải qua đường thận, đường nước tiểu, nếu như bị sỏi thận đặc biệt là sỏi canxi thì dùng quá nhiều còn có hại cho sức khỏe gây ra sỏi canxi nữa nên cần phải dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Chân thành Cảm ơn ThS.BS Lê Văn Hiền đã tham gia chương trình tư vấn ngày hôm nay.

Có thể bạn quan tâm: ,